Quan Đệ Nhất Thượng Thiên – Sự tích, đền thờ và bản văn

Là một trong Ngũ Vị Tôn Quan thuộc hệ thống thần linh Tứ Phủ, Quan Đệ Nhất là vị thần được nhân dân ngàn đời biết ơn với công lao to lớn gắn liền với thần tích Đền Đồng Bằng cùng hiện thân của Vua Cha Bát Hải. Đền thờ Quan Lớn Đệ Nhất ở đâu? Bản văn Đệ Nhất Tôn Quan là gì? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

NỘI DUNG [ẩn]

Quan Đệ Nhất là ai? Sự tích về Quan Lớn Đệ Nhất

Quan Lớn Đệ Nhất là vị quan lớn đứng đầu trong Ngũ Vị Tôn Ông – những vị quan thay mặt Mẫu cai quản 4 cõi Thiên Địa Thủy Nhạc. Theo một trong những quan điểm tâm linh Tứ Phủ, Ngũ Vị Tôn Ông vốn là con trai cả của Ngọc Hoàng Thượng Đế (cũng có quan điểm cho rằng các ngài là con Đức Vua Cha Bát Hải Động Đình). Quan Lớn Đệ Nhất được coi là Ông Lớn cai quản Thượng Thiên nên còn gọi là Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên.

Tương truyền, ông là Tôn quan đại thần trên Đế Đình Thiên Cung, được sắc phong ngôi Thượng Thiên Nhất Phẩm Công Hầu, cai quản tam giới đình thần văn võ. Dân gian phong danh hiệu Ông là Đức Thánh Cả, là Tôn Quan Đệ Nhất. Còn danh hiệu vua phong là Tham nghị triều chính Vương Quan. Quan Lớn Đệ Nhất trực tiếp hầu cận bên phải đền vua cha Bát Hải Động Đình, thay quyền và đại diện cõi nhân gian, thừa hành Tam giới, tâu đối tội phúc nhân danh cõi Thượng Thiên (trên trời).

Sự tích về Quan Lớn Đệ Nhất được lưu truyền rằng Ngài là con trời được Thái hậu bà sinh vào ngày mùng mười tháng một năm Bính Dần. Khi hiện hóa lên trần gian, Ngài luôn phù dân vệ quốc với điển tích hạ phàm làm Đức Thánh Cả – phó tướng giúp Thánh Gióng đánh giặc Ân. Hay hiện thân làm tướng của Vua Cha Bát Hải – Phạm Vĩnh giúp vua Hùng thứ 18 trong thần tích đền Đồng Bằng lưu truyền muôn đời. 

Theo một số tài liệu thì tên húy của Ngài là Nguyễn Hồng Liệt. Đời trước Ngài ở Vân Đình và thác hóa tại dòng sông Đáy. Đời sau Ngài hạ sinh ở Nam Ninh những sống và thác tại Thái Bình. Sau cùng Ngài lại giáng ở Nam Ninh, sống và thác tại đây. 

Ngày tiệc của Quan Đệ Nhất

Khánh tiệc đản nhật giáng sinh của Ngài vào ngày 10-1 âm lịch, còn khánh tiệc đản nhật của Ngài vào ngày 24-8 âm lịch.

Hầu giá Quan Lớn Đệ Nhất

Quan Đệ Nhất hay về ngự đồng vào những dịp đại sự như mở phủ, tạ phủ, hầu xông đền xông điện. Với quan niệm của người Việt rằng hàng đệ nhất là hàng đi tu nên khi ngự đồng, Ngài chỉ chứng đàn phù chứ không làm việc hay hiến tửu, trừ khi mở phủ kiêm tri đôi nước.

Khi về đồng, Ngài mặc áo đỏ thêu rồng, hồ phù, nét đỏ, mạng đỏ và đai đỏ. Ngài làm lễ tấu hương, khi quang và chứng sớ điệp trạng mã. Khi văn thỉnh: Đệ Nhất Tôn Quan…, thanh đồng ra tay dấu một ngón phía bên trái sau đó tung khăn.

Thông tin về đền thờ Ngài 

Di tích đền Đồng Bằng

Đền chính thờ Quan Lớn Đệ Nhất thuộc quần thể di tích lịch sử đền Đồng Bằng tọa lạc tại thôn Đồng Phúc, xã An Lễ, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình. Đền Đồng Bằng cũng chính là nơi ghi dấu điển tích Quan Lớn Đệ Nhất được phái xuống làm tướng giúp Phạm Vĩnh dẹp giặc. 

Trải qua nhiều tác động từ thiên tai, chiến tranh, ngày nay đền đã được phục dựng lại trên chính thủ phủ và bản doanh của Ngài khi xưa.

Xem chi tiết về kinh nghiệm dâng lễ và lộ trình di chuyển tới đền Đồng Bằng.

Đền Tĩnh Quan Lớn Đệ Nhất – Quan Đệ Nhất Linh Từ

Ngôi đền này cũng thuộc quần thể di tích lịch sử văn hóa đền Vua Cha Bát Hải Đồng Bằng, cách đền Đồng Bằng 200m và được xây dựng từ thời Vua Hùng thứ 18.

Tương truyền, xưa kia vị trí đền là nơi Quan Đệ Nhất thường xuyên lui về nghỉ ngơi sau những ngày lo toan công việc triều đình. Ngôi đền được lập tại chính nơi này để ghi nhớ công ơn Ngài. Trải qua một thời gian dài bị phong hóa do thiên tai, đền đã được trùng tu xây dựng trở nên khang trang hơn trên chính nền đất xưa. Trong đền vẫn còn lưu giữ pho tượng cổ lâu đời của Quan Lớn Đệ Nhất ở cung ngoài. Ngoài ra thì tại cung cấm còn có thêm một pho tượng mới tạc Quan Đệ Nhất mặc áo đỏ thêu rồng.

Dâng lễ Quan Đệ Nhất như nào?

Khi đi lễ di tích đền Đồng Bằng, du khách hành hương gần xa và người dân địa phương thường về đền Quan Đệ Nhất để thắp hương dâng lễ cầu tài lộc và bày tỏ tấm lòng biết ơn tới vị thần linh thiêng có công phù dân vệ quốc. Khi hành hương, người ta hay sắm sửa một mâm lễ chay mặn tùy tâm. Những thức lễ tiêu biểu đó là hoa quả, cơi trầu, quả cau, xôi thịt, nén hương, giấy tiền, cánh sớ.

Ngoài những thức lễ như trên, nếu bạn thành tâm muốn dâng cúng ban thờ thánh một lễ vật đẹp, sang trọng lại có thể để được lâu dài không bị hỏng mốc thì hãy tham khảo những mẫu Oản Tài Lộc. Oản Tài Lộc có thể được lâu với thời gian khoảng 6 tháng được trang trí tỉ mỉ, trang trọng rất thích hợp đặt trong không gian cúng lễ.

Oản Tài Lộc hiện đang được cung cấp tại Oản Cô Tâm. Oản được trang trí từ hoa lụa và phụ kiện cao cấp nên rất bền dáng, bền màu. Ngoài ra, còn đảm bảo phần hồn hương liệu bên trong nên thường được tiến cung cấm và lưu lại rất lâu trên ban thờ (từ 3-6 tháng).

Xem thêm: Tổng hợp về cách chọn Oản Tài Lộc dâng lễ Gia Tiên – Phật – Tứ Phủ – Thần Tài thành tâm nhất 

Việc tìm hiểu về thân thế và quyền năng của vị thần linh cần thiết hơn rất nhiều so với việc dâng mâm cao cỗ đầy, bởi các Ngài luôn ” Chứng Tâm không chứng lễ”.

Vật lễ dâng Quan Lớn Đệ Nhất nên mang màu đỏ như màu áo Ngài ngự về đồng sẽ thành tâm nhất. Với Oản lễ, ngoài việc mang màu sắc đặc trưng thì còn khuyến khích dâng tiến loại oản được đầu tư trang trí cách điệu, với nhiều họa tiết mang ý nghĩa tài lộc tốt đẹp. Với loại oản đặc biệt như vậy, quý khách hàng có thể tham khảo các mẫu Oản lễ dâng Quan Đệ Nhất tại Oản Cô Tâm.

Bản văn Quan Lớn Đệ Nhất

Bài 1

Hương một triện chín lần soi thấu

Giãi lòng trần khải tấu linh thông

Thỉnh mời Đệ Nhất tôn ông

Lai lâm chứng giám điện trung uy hùng

Anh linh lục trí thần thông

Quyền cai tam giới uy phong phép màu

Thượng thiên xe giá lên chầu

Khâm thừa sắc chỉ công hầu ra uy

Nổi cơn mưa gió tức thì

Sấm vang tám cõi mây che ngất trời

Đượm nhuần thiên hạ đôi nơi

Thừa nhàn ông mới dạo chơi các toà

Ba mươi sáu động tiên nga

Bồng Lai tiên cảnh chẳng xa chút nào

Bạn tiên dâng quả bàn đào

Rượu tiên thơ thánh thấp cao đôi tuần

Cung thương làu bậc ngũ âm

Cờ tiên đua nước bách thần nhởn nhơ

Ngọc Hoàng ngự chỉ phán ra

Bước vào bái tạ xuống qua cõi trần

Kíp đòi thổ địa long thần

Hỏi xem thiên hạ vạn dân thế nào

Sớ lên tâu nộp thiên tào

Ngọc Hoàng giá ngự ngôi cao đế đình

Dưới toà thuỷ tế long cung

Vua cha thấy mặt trong lòng yêu tin

Triều thần văn võ đôi bên

Ông tâu các việc thượng thiên lệnh hành

Xuống chầu thuỷ điện long tinh

Mười hai cửa bể cảnh thanh tú mầu

Long xà ngư biếc về chầu

Sóng xô mấy lớp nước triều mấy phen

Uy thanh trấn động kinh thiên

Phút thôi ông đã ngự lên lâm tùng

Có phen giá ngự sơn trung

Thạch bàn xe giá mây rồng tàn che

Dư muôn thú vật cầm thi

Dâng hoa tiến quả bốn bề xôn xao

Bạn tiên mừng rỡ đón chào

Cảnh nào là chẳng mĩ miều thanh tân

Xuống trần vui thú cõi trần

Thiên Đình có khách hồng trần dâng hoa

Dưới thuỷ tề long xà phục củng

Sơn lâm đều mến đức tôn vương

Trải qua thiên hạ bốn phương

Lòng trần khải tấu thắp hương khấn cầu

Tự nhiên ứng biến nhiệm mầu

Hoặc ai số hệ về đâu những là

Đệ tử hiến cúng hương hoa

Khấu đấu vọng bái ông đà độ cho

Sắm sanh gà lợn trâu bò

Đèn hương trầu quả thấu cho cõi lòng

Chí thành hữu cảm tất thông

Sở cầu tất ứng giáng lâm độ trì

Chữ rằng thánh giáng lưu ân

Đa tài đa lộc thiên xuân thọ trường.

Bài 2

Bóng kim ô ánh vàng choi chói

Cõi trăng già vời vợi ngôi cao

Trời xanh vằng vặc ngôi sao

Mây tuôn năm sắc đỏ đào bốn phương

Phóng hào quang khắp hòa thiên hạ

Vầng nguyệt soi chiếu cả hư không

Bốn mùa xuân hạ thu đông

Muôn dân mới biết âm dương phép màu

Trên thượng lầu Ngọc Hoàng thái cực

Dưới bách thần chầu chực hôm mai

Ngọc Hoàng ngự cảnh thiên thai

Đền rồng cao ngất cửa đài trang nghiêm

Mới ứng điềm rồng bay phượng múa

Tứ lân vờn thất bộ sao sa

Tám nghìn tiên nữ bách hoa

Sớm khuya chầu chực vua cha Ngọc Hoàng

Trong đền vàng hương bay trầm xạ

Ngoài thành mây khói tỏa nguy nga

Mây rồng năm thức phủ che

Thánh hoàng thái hậu tức thì thụ thai

Năm Bính Dần mồng mười tháng tám

Thái hậu bà sinh giáng tôn ông

Bách quan vọng bái cửu trùng

Châu phê long bút sắc phong thái hoàng

Trên thượng giới tôn quan giáng thế

Vâng sắc trời cứu thế độ dân

Sắc vua phong Thượng đẳng linh thần

Khắp thiên hạ muôn dân đảo cầu.

Trong tám cõi cửu châu vọng bái

Quan độ cho quốc thái dân an

Khâm thừa sắc lệnh vua ban

Sổ sinh, sổ tử liệt hàng châu phê

Đủ mọi bề tài kiêm văn võ

Trong bách thần nào có nhường ai

Lược thao văn võ toàn tài

Đình thần tứ phủ nào ai dám bì

Đức dung nghi bẩm sinh tài thánh

Biến lạ thường đức tính tinh anh

Uy gia khắp hết thiên đình

Làm mưa làm gió mở thành, khai sông

Chuyển trời đất mưa tuôn chớp lói

Nổi cơn giông cây cối đổ xô

Mây tuôn gió thổi mịt mù

Muôn loài quỷ mị làm cho rụng rời 

Vang tiếng sét Ông sai lôi giáng

Qúy cùng tà phách tán hồn bay

Tôn quan vạn phép ai tày

Sông Ngân cũng vượt bề dày cũng qua

Gỗ chò hoa sai quân lên lấy

Các cửa ngàn đâu đấy đều kinh

Chúa mường chúa mán thần linh

Thượng ngàn các cửa phục tình làm tôi

Mới thử chơi mưa sa bão giật

Qúy cùng tà xiêu bạt tán đi

Có phen ngự xuống đan trì

Voi vàng ngựa bạc tức thì thưởng quân

Có phen dạo non nhân nước trí

Cảnh bầu trời sơn thủy long lâu

Tôn quan giá ngự thượng chầu

Khuông phù đệ tử sở cầu tòng tâm.