Cô Chín Cô Chín Cửu Tỉnh Cô Chín Giếng Cô Chín Sòng Sơn Cô Chín Thượng Cô Chín Cô Chín Cửu Tỉnh Cô Chín Giếng Cô Chín Sòng Sơn Cô Chín Thượng

Cô Chín Sòng Sơn

Nguồn gốc

Tiên nữ trên thiên đình, con gái thứ 9 của Ngọc Hoàng Thượng Đế

Ngày khánh tiệc

– AL 09/09: Tiệc đản nhật Cô Chín
– AL 19/09: Tiệc Cô Chín

Phủ/ nơi cai quản

Thiên Phủ [天府]

Hầu cận

– Mẫu Cửu Trùng Thiên, hoặc
– Mẫu Sòng Sơn, hoặc
– Chầu Chín Cửu Tỉnh

Lĩnh vực chính

– Xem bói
– Cho thuốc chữa bệnh
– Tâu với Thiên đình về những kẻ phạm tội, thu giam hồn phách cho dở điên dở dại

Danh hiệu

Danh hiệu

– Cô Chín
– Cô Chín Sòng Sơn/ Cô Chín Đền Sòng
– Cô Chín Giếng
– Cô Chín Rồng
– Cô Chín Suối
– Cô Chín Tây Thiên
– Cô Chín Thượng

Đền thờ

Địa điểm

– Đền Mẫu Sòng Sơn, Bỉm Sơn, Thanh Hóa
Đền Mẫu Cửu, Bỉm Sơn, Thanh Hóa
– Phủ Quảng Cung, Ý Yên, Nam Định

Trang phục

Màu sắc

hồng

Cô Chín Sòng Sơn là Thánh Cô thứ chín trong hàng Tứ Phủ Thánh Cô [四府聖姑], sau Cô Tám Đồi Chè, trước Cô Mười Đồng Mỏ.

Cô Chín được xem là người kề cận, hầu bên Mẫu Sòng (tức Mẫu Liễu Hạnh). Cũng có thuyết cho rằng Cô hầu bên Chầu Cửu hoặc Mẫu Thoải.

Cô Chín là một Thánh Cô có nhiều quyền phép. Những người có căn Cô Chín thường có khả năng xem bói, chữa bệnh và gọi hồn. Tuy nhiên, trong khi giáng hầu Cô Chín chỉ hay cho thuốc chữa bênh.^[1]

Hiện chưa thấy tài liệu nói về việc Cô giáng sinh vào một nhân vật nào trên trần gian. Như vậy, thân thế của Cô nghiêng về phía thiên thần. Ai cầu đảo cô đều sắm sửa lễ vật: Nón đỏ, hài hoa, vòng hồng hay võng đào.

Mục lục

• 1Địa điểm
• 2Thần tích
  • 2.1Thần tích 1
  • 2.2Về chín giếng thiêng và danh hiệu “Cô Chín Giếng”
• 3Nghi thức hầu bóng
  • 3.1Trang phục và phụ kiện
  • 3.2Hình ảnh
• 4Hình ảnh tượng thờ
• 5Tham khảo

Địa điểm

• Cung Cô Chín tại Phủ Quảng Cung (Ý Yên, Nam Định)
• Cung Cô Chín tại đền Mẫu Sòng Sơn (Bỉm Sơn, Thanh Hóa)
• Đền Mẫu Cửu: đền chỉ cách đền Sòng 500-1000m. Nếu từ Hà Nội về Thanh Hóa, Mẫu Sòng nằm ở bên phải đường thì đền Cô Chín Sòng nằm bên trái. Đây là nơi thờ chính của  Mẫu Cửu, Chầu Cửu. Do danh tiếng của Cô Chín Sòng Sơn quá lớn, nên đôi khi chúng ta chỉ nghĩ rằng đây là nơi thờ chính của riêng Cô Chín. Hiện nay, trong cung cấm của đền là nơi thờ Mẫu Cửu. Còn Chầu Cửu có một cung riêng ở bên tay trái của cung Cô Chín.
• Đền Chín Giếng: cách đền Sòng Sơn khoảng 2km, nổi tiếng linh thiêng nhất nhì xứ Thanh Hóa. Tên của ngôi đền bắt nguồn từ 9 miệng giếng thiêng quanh năm đùn nước không bao giờ cạn. Đền Cô Chín được khởi công cùng đền Sòng dưới thời Cảnh Hưng, triều vua Lê Hiển Tông (1740-1786) và chính thức tu sửa vào năm 1939.

Thần tích

Thần tích 1

Cô là Tiên Cô tài phép theo hầu Mẫu Liễu Hạnh. Cô có tài xem bói, 1000 quẻ Cô bói ra thì không sai một quẻ nào. Cô có phép thần thông quảng đại. Ai mà phạm tội, Cô về tâu với Thiên Đình cho thu giam hồn phách, rồi Cô hành cho dở điên dở dại. Khi Cô dạo chơi bốn phương khắp ngả trời Nam, về đến đất Thanh Hóa thấy cảnh lạ vô biên. Cô hài lòng, bèn hội họp thần nữ năm ba bạn cát, lấy gỗ cây sung làm nhà, mắc võng ở cây si.

Có truyền thuyết nói rằng Cô Chín là con gái thứ 9 của Ngọc Hoàng Thượng Đế. Vì đánh vỡ chén ngọc mà Cô giáng trần, bán nước ở cồng đền Ba Dọi. Ban đầu những kẻ phàm trần không tin, nghĩ Cô là yêu quái nên quở trách, đánh đuối và tìm cách diệt trừ. Vì tức giận nên Cô về tâu với thiên đình, thu giam hồn phách họ, hành cho điên khùng.

Trong những năm chinh chiến loạn lạc, Cô đã phò vua giúp nước bằng cách tiên đoán trận mạc.^[2] Với công lao to lớn, vua đã truyền dân lập đền thờ Cô. Trước đền lúc đó có đến 9 miệng giếng tự nhiên. Vì thế có câu: “Cô Chín quyền cai chín giếng” Vậy nên Cô Chín còn gọi với tên Cô Chín Giếng. Nghe đâu các giếng này đã bị lấp khi trải qua nhiều thời kỳ.

Về chín giếng thiêng và danh hiệu “Cô Chín Giếng”

Ông Hà Văn Châu, thủ đền lâu năm, kể rằng: “Tôi không nhớ chính xác vào năm nào, chỉ nhớ đó là một năm hạn hán, khi nước sinh hoạt khan hiếm, người dân quanh vùng đã đi tìm nguồn nước đào giếng. Cứ 4-5 người chung nhau đào, họ tìm đến suối Sòng khoan giếng. Đào liên tục 8 miệng giếng vẫn chưa tìm thấy một giọt nước nào.

Kiên trì đặt mũi khoan tới miệng giếng thứ chín, khoan sâu được 8 – 9 m thì bất ngờ xuất hiện một mạch nước lớn đùn lên ào ào. Cả làng được cứu sống nhờ mạch nước này và cũng từ đây xuất hiện 9 miệng giếng thiêng.

Sau đó, có những đoàn ở Hà Nội về thăm dò, đo đạc, nhưng không có kết quả chính xác về độ sâu của giếng. Càng xuống sâu nước càng lạnh. Trực quan địa hình cùng quá trình lặn xuống lòng sâu, họ kết luận: Dưới giếng có một dòng sông ngầm, dự đoán chảy từ dãy núi Tam Điệp (Ninh Bình) ra cửa biển Thần Phù (Nga Sơn)”.

Ở thời kỳ đầu khi người ta phát hiện khu giếng thiêng này, ở miệng giếng thứ 9 rộng, sâu như một hườm đá được đẽo gọt tỉ mỉ xuất hiện cá chuối, cá trắm từng đàn, có con to như bắp đùi người lớn. Người dân đổ xô đi câu, đánh kích, vây lưới bắt cá về bán. Trong số những người bắt cá bằng kích điện, có hai trường hợp chẳng may bị điện giật chết. Chuyện đánh kích điện chết vì điện giật thì không lạ, nhưng người dân nhân việc này tuyên truyền đó là cá thần báo oán, từ đó việc đánh bắt cá ở đây bặt dừng.

Vào mùa hè, khách hành hương sau khi lên đền Cô Chín đều xuống dòng suối này tắm vì có nhiều đồn thổi tắm nước suối tiên sẽ trắng da, xanh tóc, khỏe mạnh phi thường. Nhưng cũng đã có tới 2-3 vụ chết đuối ở đây.

“Do nước giếng không bao giờ cạn, đặc biệt miệng giếng thứ 9 sâu không đáy rất nguy hiểm, những miệng giếng còn lại có cạn cũng lút đầu người lớn, nên ban quản lý đền đã gác tạm tấm bê tông lên miệng giếng, đứng trên cao nhìn xuống ai cũng tưởng giếng cạn, có đáy” – anh Huấn nói. Như vậy, việc có người chết đuối cũng là điều được lý giải.

Ở đây còn có câu chuyện, rằng vào mùa mưa, nước suối dâng cao, sau khi khấn vái trên đền xong xuôi, các con nhang có đem lộc thả xuống suối, trong đó có quả bưởi vàng và những xấp tiền xu 200 đồng đã được đánh dấu theo bản hội. Chẳng biết có phép nhiệm màu nào mà chỉ mấy ngày sau, quả bưởi đó đã có mặt ở một giếng khác thuộc địa phận xã Hà Thanh. Cũng trong tháng đó những đồng xu 200 được khắc chữ phía sau đã được cư dân vùng biển Nga Sơn ở cách đó rất xa tìm thấy trong quá trình đi biển. Những câu chuyện kỳ lạ đó vẫn còn truyền cho tới ngày nay mà chưa có một lời lý giải xác đáng. Có lẽ dòng sông ngầm dưới giếng (như các nhà khoa học đã phán đoán) là một sự lý giải có căn cứ?

Advertisement

Nghi thức hầu bóng

Cô Chín rất hay ngự đồng. Hết các thanh đồng khi hầu thánh đều có hầu giá Cô Chín.

Khi ngự đồng, Cô múa quạt tiến Mẫu, múa cờ tiến Vua; có khi thêu hoa dệt lụa rồi lại múa cánh tiên.

Trang phục và phụ kiện

– Áo hồng phơn phớt màu đào phai

– Đôi quạt”…Đôi quạt hầu 36 nan xương
Cô cầm đến quạt Cô lại thương các thanh đồng.
Cô Chín quạt cho sóng lặng biển an,
Cho trăng sáng tỏ xua tan đám mây mờ.
Cô Chín lên trời quạt gió quạt mây,
Xuống sông quạt nước, Cô Chín về đây quạt cho các thanh đồng.
Gió thu thoảng ngát hương lan.
Trăng soi chín giếng nước vàng long lanh…“―Văn chầu Cô Chín Sòng Sơn

Hình ảnh

Thanh đồng Đỗ Thị Bích Phượng hầu giá Cô Chín, dâng hương.
NAG: Tewfic El-Sawy, “Hầu Đồng: The Spirit Medium of Vietnam”, t. 90.

Thanh đồng Ngô Văn Đàm hầu giá Cô Chín, thêu khăn phủ diện.
NAG: Tewfic El-Sawy, “Hầu Đồng: The Spirit Medium of Vietnam”, t. 99.

Thanh đồng Trịnh Ngọc Minh hầu giá Cô Chín tại đền Tam Phủ, dâng hương.
NAG: Tewfic El-Sawy, “Hầu Đồng: The Spirit Medium of Vietnam”, t. 91.

Thanh đồng Hoàng Quốc Việt hầu giá Cô Chín.
Nguồn: Hoàng Quốc Việt.

Hầu giá Cô Chín.
NAG: Văn Đức Huy.

Thanh đồng Tô Thiên Hương hầu giá Cô Chín, ban lộc.
NAG: Văn Đức Huy.

Thanh đồng hầu giá Cô Chín.
Nguồn: Căn.

Advertisement

Hình ảnh tượng thờ

NAG Quỳnh Nguyễn.

NAG: Quỳnh Nguyễn, nguồn: Căn.

Nguồn: Đình Phúc.

Nguồn: Four Palaces – Tứ Phủ.

Tham khảo

1.  Đạo Mẫu Việt Nam, “Tứ Phủ Thánh Cô”, https://tuphuthanhmau.blogspot.com/p/tu-phu-thanh-co.html
2.  Ts. Bùi Hùng Thắng, “Tín ngưỡng Tam Tứ Phủ và thờ Thánh ở Việt Nam”, t. 1171, 2016.

=-=======================

===

Đền Cô Chín Sòng Sơn là nơi thờ chính của Cô Chín Sòng Sơn và cũng là nơi được coi là thờ chính của  Mẫu Cửu, Chầu Cửu. Do danh tiếng của Cô Chín Sòng Sơn quá lớn ,nên đôi khi chúng ta chỉ nghĩ rằng đây là nơi thờ chính của riêng Cô Chín. Hiện nay, trong cung cấm của Đền Cô là nơi thờ Mẫu Cửu. Còn Chầu Cửu có một cung riêng ở bên tay trái của Cung Cô Chín.

 Đền Cô Chín Sòng Sơn tại Phường Bắc Sơn, thị xã Bỉm Sơn. Nếu từ Hà Nội về Thanh Hóa thì Đền Mẫu Sòng Sơn nằm ở bên phải đường thì đền Cô Chín Sòng Sơn nằm bên trái. Hai đền chỉ cách nhau khoảng gần một cây số

Tại sao Đền Cô Chín Sòng Sơn còn được coi là nơi thờ chính của Mẫu Cửu và Chầu Cửu

      Cô Chín là hầu cận không chỉ của Mẫu Liễu, mà còn là hầu cận của Mẫu Cửu Trùng, vì thế, Mẫu Cửu được thờ tại cung cấm của Đền Cô Chín Sòng Sơn. Mẫu Cửu tuy không giáng trần, nhưng có một đền thờ riêng tại Đền Mẫu Cửu tại Ninh Sở, Thường Tín, Hà Nội. Đền Mẫu Cửu Ninh Sở được coi là nơi thờ chính của Mẫu, còn Đền Cô Chín Sòng Sơn được coi là nơi thờ chính thứ hai của Mẫu Cửu.
     Chầu Cửu là hậu cận của Mẫu Cửu, chuyên biên chép sổ sách. Tương truyền, Chầu giáng hiện tại đất Thanh Hóa, đôi khi giá ngự trong Đền Sòng. Vì vậy, đôi khi người ta cũng gọi là Chầu là Chầu Cửu Đền Sòng. Chính vì vậy, Đền Cô Chín Sòng Sơn được coi là một nơi thờ chính của Chầu Cửu.
     Cũng có quan niệm cho rằng bà là Thụy Hoa Công Chúa trên Thiên Cung xuống Đồi Ngang, Phố Cát, kề cận bên Mẫu Liễu.Vì coi là kề cận bên Mẫu Liễu nên Chầu Cửu thường được thờ chính ở những ngôi đền chính của Mẫu như Đền Rồng -Thanh Hóa và Phủ Bóng – Nam Định. Ngoài ra, ở một số đền còn thờ chầu làm Chầu Thủ Đền coi giữ trong bản đền. Chính thế, Đền Cô Chín Sòng Sơn cũng được coi là nơi thờ chính của Chầu Cửu, bởi Chầu Cửu không giáng trần nên không có đền thờ riêng.

        Có phải có 2 đền Cô Chín Sòng Sơn ở Sòng Sơn

       Tại phía trước Đền Cô Chín Sòng Sơn, nằm ở bên dòng suối có một Đền Cô Chín Sòng Sơn nữa. Đây là ngôi đền nhỏ của một thanh đồng tự xây dựng. Ngôi đền này chỉ mới được xây dựng vào cỡ năm 1993. Ngôi đền này thuộc phần quản lý tư nhân của những người lập gian bán hàng trước cổng đền Cô Chín. Ngôi đền này không được công nhận là di tích lịch sử và không thuộc sự quản lý của nhà nước. Ngôi đền này đã làm nhiều người lầm tưởng đó mới là ngôi đền cổ của Cô Chín Sòng Sơn. Nền ngôi đền cổ ngày xưa chính là ngôi đền hiện nay được xây trên sườn đồi.
      Trước đây, Đền Cô nơi đây chỉ là một đền nhỏ, đơn sơ. Sau này, với công đức của khách thập phương và quyết tâm của chính quyền địa phương đền Cô đã được xây dựng khang trang như ngày hôm nay.

Thân thế Cô Chín Sòng Sơn

       Theo truyền thuyết:   Cô Chín Sòng Sơn vốn là một tiên nữ trên Thiên Đình, có một lần vô tình đánh vỡ một chén ngọc nên Ngọc Hoàng giáng xuống hạ giới để theo hầu Mẫu Liễu Hạnh. Khi được giáng trần Cô đã bôn ba bốn phương khắp ngả trời Nam, sau về đến đất Thanh Hóa thấy cảnh lạ vô biên, cô hài lòng liền hội họp thần nữ năm ba bạn cát, lấy gỗ cây sung làm nhà, còn cây si mắc võng. Nhân dân cầu đảo linh ứng liền lập đền thờ. Có lẽ vì vậy, người ta sau này hay dâng Cô Chín Sòng Sơn võng đào.

         Hiện chưa thấy tài liệu nào là Cô Chín giáng sinh vào một nhân vật nào trên trần gian. 

       Cô Chín Sòng Sơn là một thánh cô có nhiều quyền phép. Những người có căn Cô Chín thường có khả năng xem bói, chữa bệnh và gọi hồn. Tuy nhiên, trong khi giáng hầu Cô Chín chỉ hay cho thuốc chữa bệnh.

         Cô Chín Sòng Sơn rất hay ngự đồng. Hết các thanh đồng khi Hầu Thánh đều có hầu giá Cô Chín. Khi giáng hầu Cô Chín thường mặc áo hồng phơn phớt màu đào phai và cô múa quạt tiến Mẫu. Đôi khi Cô cũng múa cờ tiến Vua, cũng có khi cô thêu hoa dệt lụa, rồi lại múa cánh tiên. Ai cầu đảo cô đều sắm sửa lễ vật: Nón đỏ, hài hoa, vòng hồng hay võng đào.

         Có lẽ Cô Chín Sòng Sơn là một Thánh Cô nổi tiếng nhất trong các Thánh Cô nên hầu  hết các đền, phủ đều có thờ Cô. Tại các đền phủ, Cô Chín có thể có ban thờ riêng hoặc thờ chung với Cô Bơ hoặc thờ chung trong Cung Tứ Phủ Thánh Cô; hoặc Cô được thờ ở một Lầu Cô riêng biệt như: Cung Cô Chín đền Mẫu Sòng, cung Cô Chín Phủ Quảng Cung…

Tại sao Cô Chín Sòng còn gọi là Cô Chín Giếng

        “Tương truyền Cô Chín Sòng Sơn- chính là Cửu Thiên Huyền Nữ – con gái thứ 9 của Ngọc hoàng Thượng đế. Khi tiên cô Cửu Thiên Huyền Nữ  (tức Cô Chín) giáng trần, cô bán nước ở cổng đền Ba Dọi.  Ban đầu những kẻ người trần mắt thịt không tin, nghĩ cô là yêu quái nên quở trách, đánh đuổi và tìm mọi cách diệt trừ. Vì tức giận nên cô đã về tâu với thiên đình cho thu giam hồn phách những người này rồi hành cho dở dại dở điên. Chính thế, trong văn của cô có câu: “Làm cho trăm chứng hiểm nghèo. Khi lội dưới suối khi trèo lên cây”.

Đây là đền chính của Cô Chín Sòng Sơn

       Với phép thần thông quảng đại lại có biệt tài bói toán. Cô Chín đã phò vua giúp nước bằng cách tiên đoán trận mạc, nhờ đó trăm trận trăm thắng. Với công lao to lớn, vua đã truyền dân lập đền thờ cô. Trước đền lúc đó có đến 9 miệng giếng tự nhiên do đền cô cai quản. Vì thế có câu: Cô Chín quyền cai chín giếng” là vậy. Vậy nên Cô Chín Sòng Sơn còn gọi với tên Cô Chín Giếng.  Nghe đâu các giếng này đã bị lấp khi trải qua nhiều thời kỳ lịch sử.

     Các tên gọi khác của Cô Chín 

       Ở một số địa phương đều thờ cô và tôn với các danh khác như Cô Chín Rồng, Cô Chín Suối, Cô Chín Thượng nhưng chính đều là Cô Chín Sòng Sơn được thờ phụng tại đền thờ vọng. Còn có một số nơi thờ Cô Chín Thượng (có thể là Cô Chín Thượng Ngàn hay Cô Chín Thượng Thiên). Theo quan điểm của người viết thì tất cả đều chỉ là Cô Chín Sòng Sơn.  Theo quan điểm riêng của người viết: Cô Chín đại điện cho cả ba ngôi Thượng Thiên, Thượng Ngàn và Thoải phủ. Tuy nhiên, người viết cũng chưa biết nơi đâu thờ Cô Chín Thoải. 

 Về sự  tích và sự linh tiêng của đền Cô Chín Sòng Sơn các bạn có thể tham khảo tài liệu dưới đây:

      Sự tích về sắc phong của đền Cô Chín Sòng Sơn

        Nghe nói, khi nhân dân xây dựng lại đền thì có một người đàn ông ở Hà Nội đến đền và đưa cuốn sắc phong của đền mà không biết tại sao thất lạc đến nhà ông. Đây là cuốn sắc phong của đời vua Lê Cảnh Hưng năm thứ hai, 1780.

       Phá đền vì sợ mê tín

 Vào những năm 70 của thế kỷ XX, chính quyền đã phá đền để thực hiện công cuộc bài trừ mê tín dị đoan của nhà nước. Ông chủ nhiệm hợp tác xã chỉ huy trực tiếp cuộc phá dỡ. Ông còn lớn tiếng tuyên bố: “Nhiều người bảo đền cô linh thiêng, tôi phá xem có còn linh thiêng hay không”.
      Nhưng sau đó gia đình ông luôn gặp những điều không may. Vợ con ông chết gần hết, chỉ còn một cậu con trai, nhưng lơ ngơ, lang thang và nay lưu lạc nơi đâu không biết.

  Mời các bạn nghe một đoạn văn của Cô Chín tại Video Clip này nhé:

  Một số đền thờ Cô Chín khác 

  1. Đền Cô Chín Thượng Bắc Giang (ở gần Đền chúa Nguyệt Hồ) – Huyện Yên Thế – Bắc Giang

      Đây là đền thờ Cô Chín Thượng Thiên được đặt trên đình một ngọn đồi cao. Đường lên là đường nhựa, xe ô tô có thể chạy thẳng lên sân đền. Đây là một ngôi đền đẹp và linh thiêng. Đền Cô Chín Thượng chỉ cách đền Chúa Nguyệt Hồ chỉ khoảng 4 km.

2. Đền Cô Chín Suối Rồng

Vì đền Cô Chín nằm cạnh Suối Rồng nên nơi đây còn gọi Đền Cô là Đền Cô Chín Suối Rồng, đôi khi  gọi đền cô là  Đền Cô Chín  Suối hay Đền Cô Chín Rồng. Đền nằm ở thị trấn Đồ Sơn – Hải Phòng

3. Đền Cô Chín Tây Thiên

        Đây là ngôi đền mới xây gần đây nằm ở Quần thể du lịch tâm linh Tây Thiên. Đền Cô Chín Tây Thiên là một ngôi đền có kiến trúc đẹp.

4. Đền Cô Chín Đồng Mỏ

     Đền Cô Chín Đồng Mỏ hay còn gọi là đền Cô Chín Mỏ Ba hay đền Cô Chín Lạng Sơn. Đây là một ngôi đền nằm trên lưng chừng một ngọn núi. Để đến được đền Cô thì có hai cách:  Đi dưới chân núi từ thị trấn Đồng Mỏ lên hoặc đi xuống từ Đền Chầu Mười Đồng Mỏ. Nói chung cả hai con đường lên đều phải đi bộ leo dốc với dốc cao. Đến được đền Cô nơi đây thì thực sự phải là người có tâm thành với Cô.
     Ngoài ra, tại Thái Nguyên cũng có một Đền Cô Chín Thượng tại xã Huống Thượng, huyện Đồng Hỷ. Vùng sóc Sơn cũng có một đền nhỏ thờ Cô Chín. Tại Hà Nội cũng có một đền thờ Cô Chín là Đền Cô Chín tại 35, Tôn Đức Thắng…

-=-=–=-

================================

Cô Chín nổi tiếng một trong Tứ Phủ Thánh Cô linh thiêng bậc nhất. Cô ban tài, phát lộc, chữa bệnh cho con hương đệ tử. Những ai sát căn Cô Chín thì phải sắm lễ, dâng hương hoặc đặt cung hầu tại đền thờ của cô ở Thanh Hóa. 

NỘI DUNG [ẩn]

Cô Chín là ai?

Cô Chín hay Cô Chín Sòng Sơn là vị thánh cô đứng hàng thứ chín trong Tứ Phủ Thánh Cô, sau Cô Tám Đồi Chè và trước Cô Mười Đồng Mỏ.

Xem thêm: Vị trí Cô Chín ở đâu trong hệ thống Tứ Phủ? Mười hai vị Thánh Cô còn lại là ai?

Dân gian kể sự tích Cô Chín rằng Cô là vị Tiên Cô tài phép theo hầu Mẫu Liễu Hạnh hay còn gọi là Mẫu Sòng. Tuy nhiên cũng có tài liệu cho rằng Cô hầu bên Chầu Cửu hay Mẫu Thoải. Theo sự tích dân gian, cô là người tài giỏi có phép tiên thần thông quảng đại. Cô tinh thông thuật xem bói, 1000 quẻ cô bói ra thì không sai một quẻ nào. Ai mà phạm tội, cô về tâu với Thiên Đình cho thu giam hồn phách rồi cô hành cho dở điên, dở dại. Khi cô dạo chơi khắp trời Nam, đất Việt, thấy xứ Thanh cảnh lạ đẹp vô biên, cô liên cho hội họp thần nữ năm ba vạn cát, lấy gỗ sung làm nhà còn cây si thì cô mắc võng. Nhân dân cầu đảo thấy linh ứng bèn lập đền thờ cô ngay tại đất này.

Cũng có một truyền thuyết khác kể về Cô Chín rằng Cô là con gái thứ 9 của Ngọc Hoàng Thượng Đế. Cô giáng trần, trước cô bán nước ở cổng đền Ba Dọi, từng theo hầu mẫu Sòng. Ban đầu những kẻ người trần mắt thịt không tin, nghĩ cô là yêu quái nên quở trách, đánh đuổi. Vì tức giận nên cô đã về tâu với Thiên Đình để trừng trị những kẻ bất kính rồi thu hồn phách cho dở điên dở dại. Với phép thần thông quảng đại cùng biệt tài xem bói nghìn quẻ ấy mà trong những năm giặc nước ngoài xâm lăng, cô đã phò vua giúp nước bằng cách tiên đoán trận mạc nhờ đó mà trăm trận trăm thắng.

Xem thêm: Ông Hoàng Bảy – vị Thánh Ông người làm ăn không thể không biết

Một số danh hiệu khác của Cô Chín

Cô Chín linh thiêng cứu người, giúp đời nên người dân ở khắp nơi luôn dành sự tôn kính trọng vọng nhất định đối với cô. Theo đó, tại mỗi nơi thờ phụng cô, người ta lại kính nể gọi cô bằng cái tên khác nhau. Những tên gọi như Cô Chín Suối Rồng tại Hải Phòng, Cô Chín Thượng Thiên tại Bắc Giang đều là cách gọi khác của Cô Chín Sòng. Tại những đền phủ này, người ta đều áp dụng hình thức thờ vọng cô, mong cầu cô ban phước lành, bình an tới cho muôn dân.

Căn Cô Chín là gì? 

Nhiều người có kinh ngiệm cho rằng, người có căn Cô Chín thường được sinh vào tháng 9. Những người mang căn cô thường rất thông minh, sắc sảo nhanh nhẹn, cốt cách thanh cao. Đặc biệt họ còn thích những máu sắc nổi bật như màu hồng, màu đỏ màu cam và thích mọi loại hoa thơm. Không chỉ thế, người có căn cô Chín thì cũng có “tính cô Chín” rất ghê gớm, nghiêm khắc bởi vậy mới có câu: “không chua ai gọi là chanh/ Không thiêng ai gọi Cô Chín xứ Thanh đền Sòng“. Dù vậy tâm những người này lại rất thánh thiện, tốt bụng là thương người vô bờ bến. 

Xem thêm: Dấu hiệu nhận biết căn Cô Bơ – Căn Cô Bơ có tốt hay không?

Về giác quan thứ 6, người có căn cô chín thường sát âm, hay cảm nhận được người cõi âm. Do đó người có căn Cô Chín thường có khả năng xem bói, chữa bệnh gọi hồn. Tuy nhiên, lúc giáng hầu cô thường chỉ cho thuốc chữa bệnh.

Nhiều người biết mình có căn Cô Chín rồi kêu căn cô long đong trắc trở, khổ sở quá thì phải ra mở phủ cho đỡ khổ nhưng mấy ai biết được đó chỉ là giải pháp trước mắt và việc mở phủ cũng không dễ dàng. Có thể việc khổ sở long đong đó cũng chưa chắc là do cơ hành vì chẳng thánh nào bắt mình thế này thế kia. Điều này có thể do phúc kém hoặc duyên nợ nhiều hoặc do chính tâm mình đã không yên. Tốt nhất vẫn nên chăm chỉ tích đức trả nợ duyên cho hết. Tĩnh tâm tu tập là ắt sẽ hết.

Để chắc chắn mình có phải là người có căn Cô Chín hay không thì có 3 cách:

– Thứ nhất, có duyên đi xem bói thì thầy sẽ soi cho. Tuy nhiên nói như thế không phải bạn cứ phải đi xem nhiều rồi thầy bói nói sao biết vậy mà nên tự cảm nhận. Người có căn thánh cô ắt sẽ gặp được người có duyên để được dẫn đường chỉ lỗi cho. Đó là có duyên trong tâm linh.

– Thứ 2 là đến cửa cô ắt sẽ được sang tai

– Thứ 3 muốn gì thì cũng nên kêu cầu tổ tiên để được bà cô tổ ông mãnh nhà mình dẫn được chỉ lối cho gặp người có tâm.

Đối với việc mình có phải trình đồng mở phủ hay không còn tùy duyên số. Những người có căn mà phải trình đồng mở phủ là người có cơ duyên với nhà thánh, có bóng thánh và nhiều sự đã linh ứng. Đôi khi họ còn nhận được sự báo trước của nhà ngài tới ngày tới tháng là phải ra như một sự sắp đặt không có gì cản được. Đó là sự linh thiêng của nhà ngài. 

Tóm lại, để nói về người có căn cô chín thì mười người mười ý, không thể khẳng định điều gì là hoàn toàn đúng và điều gì là hoàn toàn sai. Nếu thấy số mình khổ thì cũng đừng đổ tại cơ hành. Người ta thường nói “đức năng thắng số”, số của mình là do mình tạo ra, nghiệp tốt xấu thế nào thì mình cũng tạo rồi, bây giờ mới cải thiện thì chỉ cần tu nhân tích đức, thờ kính cha mẹ, kêu cầu gia tiên là được. 

Bởi vậy có người nói bạn căn cô chín hay căn cô bơ, ông hoàng mười, … thì cũng chưa hẳn phải lo lắng. Cứ làm người bình thường, tu tâm tích đức tốt là mọi việc sẽ tốt. Vì nếu có căn cô, được cô thương thì “muốn làm người bình thường cô cũng không cho”.

Đền thờ thánh cô ở đâu?

Đền Cô Chín Thanh Hóa

Như đã nói ở trên, Cô Chín Thượng Thiên linh thiêng nên rất nhiều nơi đang thờ phụng cô. Tuy nhiên, tất cả đều là đặt bát hương thờ vọng thánh cô. Thực tế, Cô Chín đang được thờ chính tại đền Cô Chín Giếng, Thanh Hóa. Đền Chín Giếng cách đền Sòng Sơn khoảng 2km, là một trong những đền nổi tiếng linh thiêng bậc nhất xứ Thanh. Đền hiện thuộc phường Bắc Sơn, Bỉm Sơn, Thanh Hóa.

Nhiều người nhầm tưởng rằng đền Sòng Sơn, Thanh Hóa là nơi thờ chính của Cô Chín nhưng thực tế đây là nơi thờ chính của Mẫu Cửu, Chầu Cửu. Bởi do danh tiếng của Cô Chín Sòng Sơn quá lớn nên mới xảy ra sự nhầm lẫn này. 

Không gian bên trong đền Cô Chín được trang hoàng vô cùng đẹp và lộng lẫy.

Đền thờ Cô Chín ở Hà Nội

Dưới đây là danh sách một số đền Cô Chín ở trung tâm thủ đô dành cho những con hương nhất tâm muốn đến vái lạy tại đền thờ vọng cô chín ở Hà Nội:

–  Đền Kim Giang, 122, Kim Giang, Phường Đại Kim, Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội.

– Đền Mẫu Sòng Sơn – 35 Tôn Đức Thắng, Phường Hàng Bột, Quận Đống Đa, Hà Nội

– Miếu Cô Chín Giếng – 86 Hào Nam, Phường Chợ Dừa, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

– Miếu Cô Chín – Ngõ Lan Bá, Phường Trung Phụng, Quận Đống Đa, Hà Nội

– Miếu Thờ Cô Chín – Gia Quất – 32 Ngõ 29 Thượng Thanh, Thượng Thanh, Long Biên, Hà Nội (Gần chung cư Royal City Sông Hồng)

Sự tích cái tên đền Chín Giếng và Cô Chín Giếng

Sự tích này là một câu chuyện được truyền miệng từ người dân trong vùng với nhau. Người ta kể rằng năm hạn hán ấy, nước sinh hoạt trở nên khan hiếm, người dân trong vùng đã phải đi tìm nguồn nước đào giếng. Họ đã tìm đến đền suối Sòng khoan giếng. Kiên trì đào liên tục tới 8 miệng giếng nhưng vẫn không thấy giọt nước nào. Tuy nhiên, khi đặt mũi khoan tới miệng giếng thứ chín được 8 – 9m thì bất ngờ xuất hiện mạch nước lớn đùn lên ào ào. Nhờ đó mà cả làng có nước ngọt sinh hoạt. 

Xem thêm: Tổng hợp hệ thống Tứ Phủ trong đạo Mẫu – Hệ thống Tứ Phủ gồm những ai?

Đến nay, 9 miệng giếng này vẫn còn tồn tại tuy nhiên người ta đã lấp bớt một số giếng để đảm bảo an toàn cho người dân bởi nơi đây đã xảy ra rất nhiều vụ tai nạn thương tâm. Tuy nhiên, miệng giếng thứ 9 vẫn còn đó. Đây là miệng giếng sâu nhất với nguồn nước dồi dào và trong vắt. Đã từng có đoàn khảo sát từ Hà Nội về để đo đạc, khảo sát độ sâu của miệng giếng này nhưng cũng không thể thu được kết quả chính xác. Bởi càng xuống sâu nước càng lạnh, ánh sáng càng yếu khiến công cuộc điều tra càng trở nên khó khăn hơn. Dù vậy, những chuyên gia cũng đưa ra dự đoán rằng có lẽ nguồn nước dồi dào từ miệng giếng thứ 9 được cung cấp bởi dòng sông ngầm chảy từ dãy núi Tam Điệp, Ninh Bình ra cửa biển Thần Phù, Nga Sơn, Thanh Hóa.

Xem thêm: Sự tích Cô Đôi Thượng Ngàn – ngày tiệc và bản văn Cô Đôi

Từ sự tích này mà cái tên đền Chín Giếng và Cô Chín Giếng ra đời như một sự nhắc nhớ về sự linh thiêng ngàn thượng của Cô Chín Sòng Sơn.

Mỗi lần dâng lễ tại đền Cô Chín Giếng, con hương đệ tử đều sắm lễ mã để dâng tại giếng Cô Chín. Đồng thời, người ta còn mua chim và cá để phóng sinh tại giếng này. Tuy nhiên, do số lượng phóng sinh quá nhiều nên cá vàng tại giếng không có đủ không gian để sinh sống, dẫn đến trường hợp cá chết, gây mất mỹ quan. Do đó, con hương đệ tử cũng nên cân nhắc khi sắm lễ dâng tại giếng Cô Chín.

Kinh nghiệm dâng lễ Cô Chín

Cô Chín quyền phép, luôn ban phước lành cho nhân dân nên không chỉ những người lập đàn mở phủ mới cúng lễ cô mà hàng năm, hàng ngàn con hương đến đền Cô Chín Giếng dâng hương cầu cô ban tài lộc, may mắn, bình an cho gia khuyến. 

Sắm lễ Cô Chín gồm những gì?

Muốn xin cô ban tài phát lộc thì trước tiên con hương phải dâng lễ trình cô, cô mới chứng cho. Lễ dâng thánh cô cầu tài lộc đầu năm rất khác với lễ trình đồng mở phủ. Nếu bạn muốn dâng lễ lớn cho một mục đích nào đó nên tham khảo ý kiến các thầy đồng. Trong khuôn khổ bài viết này, Oản Cô Tâm sẽ chỉ đưa ra thông tin tham khảo giúp bạn sắm lễ mặn dâng cô ngày đầu năm hay mùa lễ hội cầu tài lộc, may mắn. 

Vậy đi lễ Cô Chín cần những gì? Thông thường, khi đến lễ Cô Chín Giếng, người ta thường sắm lễ cơ bản gồm 12 quả cau, 12 lá trầu và 9 bông hoa hồng. Còn một mâm lễ đầy đủ dâng Cô sẽ gồm một đĩa hoa, một đĩa quả nhiều loại, một cơi trầu, quả cau, cút rượu, xôi thịt, giấy tiền, thẻ hương, cánh sớ. 

Nếu muốn lễ tại giếng Cô Chín, bạn cũng có thể sắm mã và một số đồ lễ mặn để dâng lễ tại đây.

Sau khi dâng những thức lễ này trên ban thờ thánh, bạn chờ hết một tuần hương rồi hạ lễ. Riêng cánh sớ và giấy tiền đem đi hóa tại nơi hóa sớ của đền. 

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn có một lễ vật có thể dâng cúng lâu dài trên ban thờ thánh thì có thể tham khảo Oản Tài Lộc. Oản Tài Lộc có thể được lâu với thời gian khoảng 6 tháng được trang trí tỉ mỉ, trang trọng rất thích hợp đặt trong không gian cúng lễ.

Xem thêm: Tổng hợp ngày tiệc Tứ Phủ 12 tháng trong năm đầy đủ và chi tiết

Quanh oản lễ Cô Chín phải là oản có màu hồng. Bởi khi về ngự đồng, Cô Chín thường mặc áo hồng cánh sen múa quạt, múa cờ vô cùng xinh đẹp. Do đó, khi dâng lễ vật oản thì nên dâng oản được trang trí tỉ mỉ có đầu tư với nhiều nhành hoa cùng quạt lông công phượng hồng phớt hoặc trang trí mô phỏng hình dáng của cô khi về đồng giống như lễ vật Oản Nghệ Thuật dâng Cô Chín tại Oản Cô Tâm. Với Oản lễ dâng Cô Chín, Oản Cô Tâm đã dành rất nhiều tâm huyết để tạo ra những mẫu oản thiết kế riêng vô cùng sang trọng mà lại phần độc đáo không đâu có được.

Mẫu Oản Mã dâng Cô Chín:

Đây là dòng sản phẩm đặc biệt được Oản Cô Tâm đầu tư chăm chút đến từng chi tiết nhỏ dưới sự nghiên cứu kỹ lưỡng về hệ thống tâm linh Tam Tứ Phủ. Từ trang phục, nón, hài, quạt đến các phụ kiện trang sức đính kèm đều được dựa nguyên mẫu theo hình ảnh giá hầu Cô Chín. Đặc biệt, mẫu Oản tạo hình Lầu Cô Chín tại Oản Cô Tâm là thiết kế đặc biệt chắc chắn sẽ giúp con hương đẹp bóng sang đồng khi về cửa Cô. Phẩm lễ Oản mã lễ Cô Chín là lựa chọn của nhiều con hương đệ tử khi dâng tiến, bày tỏ tấm lòng thành kính chiêm bái nhà đền. 

Mẫu Oản Lụa dâng Cô Chín:

Dòng Oản Lụa là mẫu sản phẩm cơ bản tại Oản cô Tâm. Oản Lụa bao gồm 3 size Tiểu, Trung, Đại đáp ứng đa dạng nhu cầu của con hương khi chọn đồ dâng lễ phù hợp. Với thiết kế độc đáo, đa dạng, nhiều mẫu mã, những mẫu Oản Lụa dâng Cô Chín tại Oản Cô Tâm chắc chắn sẽ làm quý khách hài lòng khi sắm lễ đền Cô Chín.

Với những nghệ nhân tài năng cùng đôi bàn tay khéo léo kết hợp với quá trình nghiên cứu bài bản, chuyên sâu về văn hóa cúng lễ đền phủ Việt Nam, Oản Cô Tâm đã tạo nên rất nhiều tác phẩm Oản cúng lễ vô cùng đặc sắc, mang vẻ đẹp sang trọng, lộng lẫy, có 1-0-2 cực kỳ thích hợp để dâng lễ các thánh thần Tứ Phủ. Ngoài mẫu oản để dâng lễ Cô Chín Sòng Sơn, chúng tôi còn rất nhiều mẫu oản đẹp với thiết kế khác biệt, chuyên biệt để dâng lễ cho mỗi vị thánh.

Quý khách tham khảo những mẫu này tại Oản Tứ Phủ dâng lễ thánh thần Tứ Phủ cầu lộc, cầu tài, cầu bình an.

Lưu ý khi hành hương tại đền Cô Chín Giếng

Đối với trình tự dâng lễ, cũng giống như khi bạn bước vào bất cứ ngôi đền nào, bạn nên khấn vái trước ban thờ bên ngoài đền trước để xin phép các quan cai quản tại đền tiếp độ cho gia tiên. Sau đó, bạn dâng lễ tại một trong các cung trong đền và đọc văn khấn. Sau đó, chờ khoảng 1 tuần hương thì hạ lễ.

Nếu bạn chưa kịp chuẩn bị lễ tại nhà bạn có thể sắm lễ ở các sạp hàng phía đối diện đền. Ở đây có bán đủ lễ mã, lễ mặn, lễ chay và viết sớ cho bạn.

Trong khuôn viên đền phía bên phải có riêng khu vực sắp lễ với đủ kích thước mâm lễ cho bạn sử dụng. Tuy nhiên, hãy nhớ trả lại khi lễ xong. Phía bên trái đền là khu vực hóa sớ của đền.

Đi đền thánh cô cầu gì?

Cô Chín là vị tiên cô linh thiêng có nhiều quyền phép. Cô có lòng thương người bao la và luôn giúp đỡ dân lành, người có tâm nên khi đến đền Cô Chín Giếng cúng lễ, bạn có thể cầu bình an, cầu cho gia đình khỏe mạnh, mọi việc tốt lành, xuôi chèo mát mái. Với lòng thành tâm cầu khấn, cô sẽ chứng giáng và phù hộ cho gia đình bạn. 

Văn khấn tâu Cô Chín Sòng Sơn

Nam mô a di đà phật! (3 lần)

Hương tử chúng con thành tâm kính lạy đức Hiệu Thiên Chí tôn Kim Quyết Ngọc Hoàng Huyền cung cao Thượng đế

Kính lạy

Đức Cửu Trùng Thánh Vân lục cung công chúa

Đức Thiên tiên Quỳnh Hoa Liễu Hạnh Mã Hoàng công chúa, sắc phong Chế Thắng Hỏa Diệu Đại Vương, gia phong Tiên Hương Thánh mẫu

Đức đệ nhị đỉnh thượng cao sơn triều Mường Sơn tinh công chúa Lê Mại Đại Vương

Đức đệ tam Thủy phủ, Lân nữ Công Chúa 

Đức đệ tứ khâm sai Thánh Mẫu, tứ vị chầu bà, năm tòa quan lớn Mười dinh các quan, mười hai Tiên Cô

Con xin cung thỉnh Cô Chín Sòng Sơn, mười hai thánh cậu, Ngũ hổ Đại tướng, Thanh Hoàng Bạch Xà Đại tướng.

Hôm nay là …

Tín chủ con là ………..

Ngụ tại:……………………………

Cùng toàn thể gia đình đến điện (phủ, đền) chấp tay kính lễ khấu đầu vọng bái.

Lòng con thành khẩn, dạ con thiết tha kính dâng lễ vật con cúi xin các ngài xét thương cứu độ cho gia đình con tiêu trừ tai nạn điều lành thường tới, cầu tài được tài, cầu lộc được lộc, cầu bình an được bình an. 

Nam mô a di đà phật! (3 lần)

Chú ý, đây là bài khấn nôm cho những con hương đi lễ nhà thánh, nhà ngài còn những thầy đồng chuyên lễ lạy thì sẽ sử dụng bài khấn khác đầy đủ và chi tiết hơn rất nhiều.

Hầu giá Cô Chín Sòng Sơn

Trong đại lễ khai đàn mở phủ người ta thường dâng lễ vàng cây lên 5 tiên cô là Cô Đôi, Cô Bơ, Cô Sáu, Cô Chín và Cô Bé.

Cô Chín rất hay về ngự đồng. Khi về ngự, cô mặc áo hồng cánh sen cài hoa xinh xắn. Có khi về ngự cô sẽ múa quạt tiến Mẫu, múa cờ tiến Vua, cũng có khi cô thêu hoa, dệt lụa rồi lại múa cánh tiên. Ai cầu đảo cô đều phải sắm sửa lễ vật gồm nón đỏ hài hoa vòng hồng để dâng cô, cô chứng cho.

Khi nào nên đi lễ đền Cô Chín Giếng?

Thông thường, người ta thường đi lễ đền Cô Chín Giếng vào dịp đầu năm năm mới để cầu chúc cho gia đình một năm may mắn, tốt lành, bình an. Nếu không đi vào dịp này, bạn cũng có thể đi vào dịp 26/2 âm lịch – lễ hội đền hoặc 9/9 âm lịch – ngày tiệc Cô Chín. Tuy nhiên, lưu ý rằng khi đi vào những ngày này, đền có rất đông con hương từ khắp mọi nơi về dâng lễ thánh cô nên bạn cũng nên cân nhắc.

Ngoài ra, du khách cũng có thể ghé thăm đền Cô Chín vào bất cứ khoảng thời gian nào nếu bạn có dịp đến tỉnh Thanh Hóa. Tham quan và đi lễ đền Cô, bên cạnh việc dâng hương tại cung thờ Cô Chín, bạn còn được chiêm ngưỡng tham quan dòng suối trong mát tương truyền là chín miệng giếng thiêng hạ giới

Cách di chuyển đến đền Cô Chín – Thanh Hóa

Vị trí: trên đường Trần Hưng Đạo, thị xã Bỉm Sơn, Thanh Hóa. Đền nằm bên kia đường QL1A, đối diện và cách đền Sòng khoảng 1km .

Phương tiện di chuyển: Ô tô, xe máy, xe khách

Phí gửi xe (gửi xe tại khu nhà dân cạnh đền):

• Xe máy: 5.000đ-10.000đ
• Ô tô: 30.000đ

Dịch vụ: sắm lễ, gửi xe, ăn uống

Nếu di chuyển bằng ô tô, bạn có thể đi bằng xe khách hoặc bằng phương tiện cá nhân.

Với xe khách, bạn có thể bắt xe ở bến xe Giáp Bát. Tại đây có rất nhiều chuyến xe đi thị xã Bỉm Sơn và đi qua cửa đền.

Với xe ô tô riêng, bạn di chuyển về đền theo đường cao tốc Hà Nội – Ninh Bình, sau đó rẽ vào quốc lộ 1A qua thành phố Tam Điệp là đến thị xã Bỉm Sơn, Thanh Hóa. Quãng đường này có mất phí cầu đường nhưng là quãng đường nhanh nhất và thuận lợi nhất.

Nếu chọn di chuyển bằng quãng đường không mất phí bạn có thể đi theo quãng đường dành cho xe máy. Từ Hà Nội, bạn đi về phía quốc lộ 1A, qua Hà Nam – Ninh Bình đến Tam Điệp là sẽ đến đền tại Bỉm Sơn, Thanh Hóa.

Văn Cô Chín

Văn Cô Chín được sử dụng trong lời hát văn Cô Chín. Hiện nay có 4 bản văn. Cụ thể:

Bản 1: 

Nguyên xưa giá ngự đền Sòng

Quyền cai cửu tỉnh hầu trong bơ tòa

Cây sung cô lấy làm nhà

Cây doi làm cửa trông ra ngoài đền

Thanh Hoa cảnh lạ vô biên

Đời vua Minh Mệnh lập đền thờ ngay

Mẫu thời ngự chín tầng mây

Cô nay mắc võng ngự rầy cây sung

Âm dưong có mạch giao thông

Chín mươi chín giếng công đồng chảy ra

Đền thờ đừong cái vô qua

Lối vào Thanh Hóa lối ra Ninh Bình

Đồi ngang sơn thủy hữu tình

Đôi bên Long hổ đua tranh chầu vào

Vốn xưa cô ngự Thiên Tào

Bởi sa chén ngọc cung cao đế đình

Cho nên cô mới giáng sinh

Tuổi vừa tám chín gia hình còn thơ

Trần gian uốn lữoi đong đưa

Ai mà không biết tình cô khó chiều

Có khi cô ngự cây kiêu

Ai đi đến đấy ra điều đơn sai

Cô về tâu mẫu thiên đài

Thu giam hồn phách bỏ ngoài giang tân

Làm cho mê mẩn tâm thần

Làm cho chuyển động tấm thân mơ màng

Biết ra phải đến kêu van

Cô tha thời được bình an lại lành

Tiên cô có phép tàng hình

Sai năm quan tướng lôi đình ở trong

Phép cô lục trí thần thông

Cô ảnh đầu đồng xem bói được minh

Ai mà lễ bái tâm thành

Việc gì cô cũng chứng minh phán truyền

Dù ai tiến cúng về đền

Mùi hương thấu đến tự nhiên cô về

Hương xông thơm ngát bốn bề

Ngự đồng truyền phán việc gì chẳng sai

Ai mà xem bói cầu tài

Cùng trong gia sự chẳng sai chút nào

Âm dương phần mộ thấp cao

Cô nay soi xét việc nào chẳng sai

Phép cô linh ứng đại tài

Tam tòa lục bộ khâm sai động đình

Dù ai đổi số nhân sinh

Tuy rằng chữ thập cải hình chữ thiên

Phúc cho vô lượng vô biên

Sai năm quan tướng về miền cây thông

Có khi cô hiện thung dung

Dạo chơi khắp hết đàng trong đàng ngoài

Khi cô ngự cảnh bồng lai

Giả người thục nữ trêu người tình nhân

Cát đằng duyên hợp tấn tần

Dong chơi khắp hết hải thần ngao du

Khi về cực lạc tây cù

Phủ Nghĩa cho đến Đông phù giáp ba

Phủ Giầy chốn ấy bao xa

Lên tâu xuống rộng vào ra vẹn mười

Có khi biến hiện ra người 

Thảnh thơi cô lại ngự đồi cây thông

Đàng ngoài cho chí đàng trong

Ai mà biết đến cô Sòng độ cho

Làm tôi đệ tử thánh cô

Dâng văn sự tích thỉnh cô giúp đền.

Bản 2:

Gió thu thoảng ngát hương lan

Trăng soi chín giếng nước vàng long lanh

Thanh hoa sơn thuỷ hữu tình

Có cô Chín Giếng anh linh khác thường

Xinh thời hầu cận Mẫu Vương

Dọn hàng quán mát âm dương núi Sòng

Cầm đàn luyện khúc năm cung

Gọi hồn non nước dục lòng thế nhân

Cung thương gió Sở mây Tần

Hồ cầm vọng nguyệt hoa xuân mỉm cươi

Sự lòng cố quốc đầy vơi

Sông thu nước chảy thuyền xuôi ngược dòng

Xế chiều sương tản tuyết đông

Cóng hồ tạm biệt tạ lòng quân vương

Líu lo chim én gọi đàn

Ử ơ tiếng vượn gọi con canh trường

Sáng trời gà gáy tan sương

Còn vang khúc nhạc canh trường đầy vơi

Tuy rằng theo Mẫu về trời

Anh linh xuất hiện núi đồi Thanh Hoa

Cây sung cô lấy làm nhà

Cây lan cổ thụ lắm hoa nhiều cành

Đền cô sơn thuỷ hữu tình

Đôi bên long hổ đua tranh chầu vào

Minh đường tụ thuỷ hợp giao

Cây si cô mắc võng đào hoạ ca

Tháng hai nô nức gần xa

Rước vào Ba Dội rước ra đền Sòng

Âm dương đôi mạch giao thông

Chín mươi chín giếng công đồng chảy ra

Giữa đường chính sứ người qua

Trăng thanh gió mát hiện ra bán hàng

Ninh Bình, Thanh Hoá, Nghệ An

Kẻ vô cầu tự rưóc chân nhang về thờ

Lòng người như nuớc mùa thu

Thấm nhuần cây cỏ bốn mùa tốt xanh

Tay tiên tỉa lá vin cành

Hoa tươi quả chín để dành đời sau

Chân cô lả bước tới đâu

Mở đường nhân nghĩa bắc cầu vinh hoa

Nón buồm vai quẩy lẵng hoa

Khi vào xứ Huế khi ra Bắc thành

Bóng hồng đủng đỉnh non xanh

Trăng in đáy nước long lanh suối vàng

Gót tiên dong duổi dặm ngàn

Hoa phô sắc tím lục lam da trời

Lòng trần đục lắm ai ơi

Vô duyên hồ dễ mấy người gặp tiên

Vì dân đã nặng lời nguyền

Bể sầu chưa cạn cõi tiên chưa về

Cô vân ảm đạm chiều hè

Muôn dân thành thị thôn quê ơn người

Anh hùng nữ kiệt ai ơi

Linh uy quét sạch bầu trời sáng trong

Hồng dương rực rỡ tây đông

Trăng sao vằng vặc bể trong muôn đời

Thắp hương khấn nguyện Phật Trời

Nôm ra kính chúc mấy lời văn ca

Cô về trắc giáng điện toà

Đem nước chín giếng ban ra mọi người

Lòng trần đã rửa sạch rồi

Tu nhân tích đức muôn đời hiển vinh.

Bản 3:

Chim kêu vượn hót trên ngàn

Dưới khe cá bạc cá vàng chầu lên

Tam thai ngũ nhạc án tiền

Trăng thanh gió mát quần tiên hội đồng.

Khi vui ngự chiếc xe rồng

Lúc buồn gảy khúc đàn thông,tỳ bà

Ngự đồng yến vũ, oanh ca

Khoan thai cô lại về tòa sơn trang.

Rong chơi mười tám cửa ngàn

Tam thập lục động sơn trang phép mầu

Trở về Quán Cháo, Đền Dâu

Danh lam cổ tích một bầu cảnh tiên.

Cửu Tỉnh, Mẫu đã ban truyền

Quyền cô chấp chính khắp miền trần gian.

Dầu ai hữu sự kêu van

Cô thương những kẻ trần phàm u mê.

Những khi khuya sớm đi về

Thập phương tiến bái cô xóa đi lỗi lầm.

Ai mà ngạo ngược cường hung

Coi thường cô Chín đền Sòng không thiêng.

Hành cho điên đảo, đảo điên

Trăm muôn thứ bệnh liên miên tháng ngày.

Giận ai cô đã ra tay

Làm cho đau ốm hẹn ngày mạng vong

Làm cho bệnh ốp vào trong

Cơm ăn chẳng đựoc khiến lòng đầy vơi

Khi lạnh lúc toát mồ hôi

Đập đầu lạy đất bái trời mà kêu

Tìm cô cầu đảo bái kiều

Cô về phán bảo những điều nhỏ to

Cô thương chỉ bảo dặn dò

Nước tiên chín giếng cô cho lại lành.

Tiếng đồn cô Chín anh linh

Trong Nam, ngoài Bắc phụng tình làm tôi

Tiên dù lánh hạc về trời

Hồn thiêng vẫn ở lòng ngừoi thế gian.

Bản 4:

Bóng gương nga soi miền Nam Việt

Gặp bạn hiền ai biết rằng ai

Có tiên than nữ đan đài

Quản cai chín giếng nơi ngoài Sòng Sơn

So bề tài sắc ai hơn

Hoa ghen mặt ngọc liễu hờn mày châu

Cung tiên giá ngự long lâu

Sửa sang xiêm áo về chầu Mẫu Vương

Cảnh tiên thú vị lạ nhường

Cô đà dạo khắp bốn phương xa gần

Phép cô giá vũ đằng vân

Cứu người ngoài Bắc hiển thần cõi nam

Dấu thiêng cô để trong am

Cây si đánh dấu ngàn năm thành chồi

Nền son liệt truyện hẳn hoi

Ngũ hành bát quái luân hồi Đồ Thư

Phép cô biến hiện thần cơ

Nhờ ơn Quốc Mẫu đã dư thế thần

Tiên cô cứu trợ người trần

Ai hay nhủ bảo, biết thân giữu gìn

Vâng lời Mẫu nhủ cô lên

Nhờ tay tạo hóa được lên Châu Trần

Muôn nhờ gặp chốn thanh tân

Nhường xa bạn học nhường gần bạn tiên

Ba trăng đã ước mười nguyền

Miếu thờ cô lập thạch bàn cây si

Sòng Sơn rừng suối đi về

Một mầu hương lửa bốn mùa gió trăng

Thanh tân lịch sự nào bằng

Lấy cây làm tán lấy trăng làm đèn

Thiếu cổ thụ cam toàn

Một màu hương khói bốn bên suối rừng đàn thông

Phách trúc vang lừng

Chim dâng quả cúng vượn dâng hoa hầu

Tiếng đồn khắp hết đâu đâu

Kẻ xin phép lạ người cầu bùa thiêng

Nén hương bát nước khấn nguyền

Lễ kêu cô chín trình lên bơ tòa

Tàn nhang nước thải ban ra

Uống vào bệnh đỡ ngay đà bình yên

Xin cô chắc giáng điện tiền

Cây si giếng nước là nền dấu xưa

Đồng cô hương khói phụng thờ

Mấy người đã dễ được nhờ lộc vinh

Trần gian lễ bạc tâm thành

Cô lên thượng tấu thiên đình thánh cung

Tai trừ lộc hưởng thiên chung

Bát thiên thụ hưởng thiên xuân thọ trường.

Múa quạt:

Quạt tầu ba sáu nan xương

Cô cầm tới quạt cô thương thanh đồng

Quạt xanh quạt trắng quạt hồng

Quạt trắng dưới thoải quạt hồng trên thiên

Đôi tay múa lượn cánh tiên

Lầu lầu thu nguyệt thượng thiên trên trời

Cánh tiên bay bổng tuyệt vời

Nhác trông tựa thể giáng người tiên nga

Quạt cho gió lộng sơn hà

Quạt cho nam nữ trẻ già vui tươi

Quạt cho chim hót hoa cười

Quạt cho mát rượi lòng người thế gian

Quạt cho sóng lặng bể an

Trăng sao sáng tỏ xua tan mây mờ

Trần gian căn số phải thờ

Chưa ra hầu hạ còn cơ còn đầy

Tưởng rằng thẹn gió e mây

Ai ngờ phút nhớ phút khuây chẳng ngờ

Khi vui múa quạt múa cờ

Múa quạt tiến mẫu múa cờ tiến vua.

Dệt gấm thêu hoa:

Đền thờ khung cửi bằng vàng

Thoi ngà nạm ngọc thừa nhàn thêu hoa

Về đồng xe chỉ luồn sa

Chỉ thêu ánh tuyết kim sa ánh vàng

Mũi kim (thêu) đưa xuống nhẹ nhàng

Đưa lên khéo léo đảm đang thay là

Cô thêu thỏ lặn ác tà

Thêu non thêu nước thêu hoa thêu người

Tiều phu kiếm củi trên đồi

Sóng cồn mặt nước cá bơi giữa dòng

Cô thêu mấy áng mây hồng

Thêu nàng chức nữ ngự cung Quảng Hàn

Tay tiên dệt lụa thêu loan

Cát hồng tiên nữ tòa vàng vua cha​.