Cài đặt Docker và Docker Compose trên VPS Ubuntu

Hướng dẫn Docker

(1) Docker là gì? Tại sao nên dùng Docker trên VPS

(2) Cài đặt Docker và Docker Compose trên VPS Ubuntu

(3) Làm quen với Docker – Các lệnh cơ bản cần biết

(4) Docker Image & Dockerfile – Tự tạo Image riêng

(5) Docker Volume & Network – Quản lý dữ liệu và mạng

(6) Docker Compose là gì? Cài đặt và cú pháp cơ bản

(7) Deploy WordPress + MySQL + phpMyAdmin bằng Docker Compose

(8) Deploy LEMP Stack (Nginx + PHP-FPM + MariaDB) bằng Docker Compose

(9) Biến môi trường & file .env trong Docker Compose

(10) Reverse Proxy với Nginx Proxy Manager + SSL tự động

(11) Deploy ứng dụng Node.js / Python với Docker Compose

(12) Backup & Restore dữ liệu Docker Volume

(13) Monitoring Docker với Portainer, Uptime Kuma và cAdvisor

(14) Docker Logging – Quản lý log hiệu quả

(15) Bảo mật Docker trên Linux VPS – Từ image đến runtime

(16) CI/CD đơn giản – Auto deploy với Webhook + Docker Compose

(17) Docker Compose trong thực tế – Tổng hợp project mẫu

Ở Bài 1, mình đã giới thiệu Docker là gì, tại sao nó quan trọng, và cách nó thay đổi hoàn toàn việc triển khai ứng dụng trên VPS. Nếu bạn chưa đọc, mình khuyên bạn nên quay lại đọc trước để nắm được các khái niệm nền tảng như container, image, Docker Engine.

Bài này, mình sẽ cùng bạn cài đặt Docker và Docker Compose trên VPS Ubuntu 24.04: từng bước một, trên một VPS thực tế. Cuối bài, bạn sẽ có một môi trường Docker sẵn sàng để chạy bất kỳ ứng dụng nào.

Yêu cầu trước khi bắt đầu

Để thực hành theo bài này, bạn cần:

• Một VPS chạy Ubuntu 24.04 LTS (hoặc 22.04 cũng được, các bước tương tự)
• Quyền root hoặc user có quyền sudo
• Kết nối SSH vào VPS

VPS mình dùng trong bài viết này có cấu hình như sau:

• OS: Ubuntu 24.04.3 LTS
• Kernel: 6.8.0-88-generic
• RAM: 3.8 GB
• Disk: 36 GB

Giới thiệu

Docker là một dự án mã nguồn mở giúp tự động triển khai các ứng dụng Linux vào trong các container ảo hóa. Docker cung cấp một lớp trừu tượng và tự động ảo hóa dựa trên Linux. Docker sử dụng những tài nguyên cô lập của Linux như cgroups, kernel, quản lý tệp để cho phép các container chạy độc lập bên trong một thực thể Linux.

Các thay đổi được lưu trữ trong các Docker image, các lớp tệp hệ thống được tạo ra và lưu lại dựa theo từng lớp (layer). Điều này giúp cho Docker Image giảm dung lượng đáng kể so với máy ảo (VM).

Các ứng dụng muốn chạy bằng Docker phải là ứng dụng chạy được trên Linux. Gần đây, Docker có hỗ trợ thêm việc chạy ứng dụng Windows trong các Windows container.

Các thành phần chính của Docker

• Docker Engine: dùng để tạo ra Docker image và chạy Docker container.
• Docker Hub: dịch vụ lưu trữ giúp chứa các Docker image.
• Docker Machine: tạo ra các Docker engine trên máy chủ.
• Docker Compose: chạy ứng dụng bằng cách định nghĩa cấu hình các Docker container thông qua tệp cấu hình
• Docker image: một dạng tập hợp các tệp của ứng dụng, được tạo ra bởi Docker engine. Nội dung của các Docker image sẽ không bị thay đổi khi di chuyển. Docker image được dùng để chạy các Docker container.
• Docker container: một dạng runtime của các Docker image, dùng để làm môi trường chạy ứng dụng.

Bước 1: Cập nhật hệ thống

Trước khi cài bất kỳ phần mềm nào, việc đầu tiên luôn là cập nhật danh sách package và nâng cấp các gói hiện có. Điều này đảm bảo hệ thống của bạn có các bản vá bảo mật mới nhất và tránh xung đột dependency khi cài Docker.

sudo apt update -y && apt upgrade -y

Output sẽ trông giống như thế này:

Hit:1 http://archive.ubuntu.com/ubuntu noble InRelease
Hit:2 http://archive.ubuntu.com/ubuntu noble-updates InRelease
Hit:3 http://archive.ubuntu.com/ubuntu noble-backports InRelease
Hit:4 http://security.ubuntu.com/ubuntu noble-security InRelease
Reading package lists... Done
Building dependency tree... Done
Reading state information... Done
All packages are up to date.
0 upgraded, 0 newly installed, 0 to remove and 0 not upgraded.

Bước 2: Cài đặt Docker Engine từ repository chính thức

Đây là phần quan trọng nhất của bài viết, và mình muốn giải thích tại sao chúng ta làm theo cách này.

Tại sao không dùng apt install docker.io?

Nếu bạn chạy sudo apt install docker.io, Ubuntu sẽ cài Docker từ repository mặc định của distro. Vấn đề là:

• Phiên bản cũ: Repository của Ubuntu thường đi sau vài phiên bản so với Docker chính thức. Bạn có thể nhận Docker 24.x trong khi bản mới nhất đã là 27.x.
• Thiếu plugin: Bản từ Ubuntu không đi kèm Docker Compose plugin (v2) và Buildx: hai công cụ mà bạn sẽ cần rất nhiều.
• Cập nhật chậm: Các bản vá bảo mật từ Docker Inc. phải đợi Ubuntu đóng gói lại, có thể mất vài tuần đến vài tháng.

Vì vậy, cách đúng đắn là cài từ repository chính thức của Docker (kho lưu trữ của Docker). Bạn sẽ luôn có phiên bản mới nhất, đầy đủ tính năng, và nhận cập nhật bảo mật nhanh nhất.

Gỡ bỏ phiên bản Docker cũ (nếu có)

Trước tiên, hãy đảm bảo hệ thống không có phiên bản Docker cũ nào gây xung đột:

for pkg in docker.io docker-doc docker-compose docker-compose-v2 podman-docker containerd runc; do sudo apt-get remove $pkg; done

Nếu VPS mới tinh chưa cài gì, lệnh này sẽ báo “package not installed”, hoàn toàn bình thường, không ảnh hưởng gì.

Cài đặt các package cần thiết

Docker cần một số công cụ để tải và xác thực package từ repository bên ngoài:

sudo apt-get install -y ca-certificates curl

Cài đặt một số gói cho phép sử dụng HTTPS

sudo apt install apt-transport-https ca-certificates curl software-properties-common

Thêm Docker GPG key (khóa GPG của kho lưu trữ Docker)

GPG key dùng để xác thực rằng các package bạn tải về thực sự đến từ Docker Inc., không bị ai chỉnh sửa hay giả mạo. Đây là bước bảo mật quan trọng.

sudo install -m 0755 -d /etc/apt/keyrings
sudo curl -fsSL https://download.docker.com/linux/ubuntu/gpg -o /etc/apt/keyrings/docker.asc
sudo chmod a+r /etc/apt/keyrings/docker.asc

hoặc

curl -fsSL https://download.docker.com/linux/ubuntu/gpg
sudo gpg --dearmor -o /usr/share/keyrings/docker-archive-keyring.gpg

Thêm Docker repository

Tiếp theo, thêm repository chính thức của Docker vào danh sách source của APT (thêm kho lưu trữ Docker của Ubuntu vào các apt sources):

echo \
  "deb [arch=$(dpkg --print-architecture) signed-by=/etc/apt/keyrings/docker.asc] https://download.docker.com/linux/ubuntu \
  $(. /etc/os-release && echo "${UBUNTU_CODENAME:-$VERSION_CODENAME}") stable" | \
  sudo tee /etc/apt/sources.list.d/docker.list > /dev/null

hoặc

echo "deb [arch=$(dpkg --print-architecture) signed-by=/usr/share/keyrings/docker-archive-keyring.gpg] https://download.docker.com/linux/ubuntu $(lsb_release -cs) stable" | sudo tee /etc/apt/sources.list.d/docker.list > /dev/null

Lệnh này tự động detect kiến trúc CPU (amd64, arm64,…) và codename của Ubuntu (noble cho 24.04) để tạo đúng source list. Sau đó cập nhật lại danh sách package:

sudo apt-get update

Bạn sẽ thấy dòng mới từ download.docker.com xuất hiện trong output:

Hit:1 http://archive.ubuntu.com/ubuntu noble InRelease
Hit:2 http://archive.ubuntu.com/ubuntu noble-updates InRelease
Hit:3 http://archive.ubuntu.com/ubuntu noble-backports InRelease
Hit:4 http://security.ubuntu.com/ubuntu noble-security InRelease
Get:5 https://download.docker.com/linux/ubuntu noble InRelease [48.8 kB]
Get:6 https://download.docker.com/linux/ubuntu noble/stable amd64 Packages [13.6 kB]
Fetched 62.4 kB in 1s (62.4 kB/s)
Reading package lists... Done

Cập nhật packages và thiết lập để cài đặt Docker từ kho lưu trữ chính thức.

sudo apt update
sudo apt-cache policy docker-ce  

Cài đặt Docker Engine

Bây giờ là lúc cài Docker! Chúng ta sẽ cài cả bộ gồm 5 package:

sudo apt-get install -y docker-ce docker-ce-cli containerd.io docker-buildx-plugin docker-compose-plugin

hoặc

sudo apt install docker-ce -y

Giải thích từng package:

• docker-ce: Docker Engine (Community Edition): phần core chạy container
• docker-ce-cli: Công cụ dòng lệnh docker mà bạn gõ hàng ngày
• containerd.io: Container runtime cấp thấp, quản lý vòng đời của container
• docker-buildx-plugin: Plugin build image nâng cao, hỗ trợ multi-platform
• docker-compose-plugin: Docker Compose v2: chạy multi-container bằng file YAML

Quá trình cài đặt sẽ mất khoảng 1-2 phút tuỳ tốc độ mạng của VPS.

Bước 3: Kiểm tra Docker đã cài thành công

Kiểm tra trạng thái của Docker

sudo systemctl status docker

Sau khi cài xong, hãy kiểm tra phiên bản Docker:

docker version

Output sẽ hiển thị cả phiên bản Client và Server:

Client: Docker Engine - Community
 Version:           29.3.0
 API version:       1.54
 Go version:        go1.25.7
 Git commit:        5927d80
 Built:             Thu Mar  5 14:25:48 2026
 OS/Arch:           linux/amd64
 Context:           default
Server: Docker Engine - Community
 Engine:
  Version:          29.3.0
  API version:      1.54 (minimum version 1.40)
  Go version:       go1.25.7
  Git commit:       83bca51
  Built:            Thu Mar  5 14:25:48 2026
  OS/Arch:          linux/amd64
  Experimental:     false
 containerd:
  Version:          v2.2.2
  GitCommit:        301b2dac98f15c27117da5c8af12118a041a31d9
 runc:
  Version:          1.3.4
  GitCommit:        v1.3.4-0-gd6d73eb8
 docker-init:
  Version:          0.19.0
  GitCommit:        de40ad0

Nếu bạn thấy cả phần Client và Server như trên, Docker đã được cài đặt và đang chạy bình thường. 🎉

Bạn cũng có thể kiểm tra thông tin chi tiết hơn về Docker Engine:

docker info

Lệnh này sẽ hiển thị nhiều thông tin hữu ích: số container đang chạy, storage driver, kernel version, tổng RAM,… Rất tiện để debug khi gặp vấn đề.

Bước 4: Cấu hình chạy Docker không cần sudo (Cấu hình quyền Sudo cho user sử dụng Docker)

Mặc định, Docker yêu cầu quyền root để chạy. Nghĩa là mỗi lần gõ lệnh docker, bạn phải thêm sudo phía trước. Điều này khá bất tiện và cũng không phải best practice.

Các Docker yêu cầu chỉ được thực thi với tư cách người dùng root theo mặc định. Do đó nếu các bạn sử dụng các user khác thì cần phải thêm user đó vào nhóm Docker thì mới có quyền thao tác.

Giải pháp là thêm user hiện tại vào group docker. Khi đó, Docker daemon sẽ cho phép user này giao tiếp với nó mà không cần sudo.

sudo groupadd docker
sudo usermod -aG docker $USER

Dòng đầu tiên tạo group docker (nếu chưa có, có thể sẽ báo “group already exists”, không sao cả). Dòng thứ hai thêm user hiện tại vào group đó. Nhớ thay username bằng user của bạn.

Để thay đổi có hiệu lực, bạn cần đăng xuất và đăng nhập lại SSH session. Hoặc nhanh hơn, chạy:

newgrp docker

Từ giờ, bạn có thể chạy docker mà không cần sudo.

Bước 5: Chạy container đầu tiên

Thời khắc đáng nhớ đây! Hãy chạy container đầu tiên trên VPS của bạn (Tải xuống Docker Images):

docker run hello-world

Nếu kết quả nhận được tương tự như bên dưới thì bạn có thể truy cập và tải xuống images từ Docker Hub.

Chạy lệnh dưới đây để xem các hình ảnh đã tải xuống.

docker images
    

Output sẽ như sau:

Unable to find image 'hello-world:latest' locally
latest: Pulling from library/hello-world
17eec7bbc9d7: Pull complete
Digest: sha256:85404b3c53951c3ff5d40de0972b1bb21fafa2e8daa235355baf44f33db9dbdd
Status: Downloaded newer image for hello-world:latest
Hello from Docker!
This message shows that your installation appears to be working correctly.
To generate this message, Docker took the following steps:
 1. The Docker client contacted the Docker daemon.
 2. The Docker daemon pulled the "hello-world" image from the Docker Hub.
    (amd64)
 3. The Docker daemon created a new container from that image which runs the
    executable that produces the output you are currently reading.
 4. The Docker daemon streamed that output to the Docker client, which sent it
    to your terminal.
To try something more ambitious, you can run an Ubuntu container with:
 $ docker run -it ubuntu bash
Share images, automate workflows, and more with a free Docker ID:
 https://hub.docker.com/
For more examples and ideas, visit:
 https://docs.docker.com/get-started/

Dòng “Hello from Docker!” cho thấy mọi thứ hoạt động hoàn hảo. Hãy cùng phân tích những gì vừa xảy ra:

1. Docker không tìm thấy image hello-world trên máy → tự động tải từ Docker Hub
2. Tạo một container mới từ image đó
3. Chạy chương trình bên trong container → in ra thông báo
4. Container hoàn thành công việc và tự tắt

Toàn bộ quá trình này diễn ra trong vài giây. Đó chính là sức mạnh của Docker, bạn vừa tải, tạo và chạy một container mà không cần cài đặt hay cấu hình gì thêm.

Bước 6: Kiểm tra Docker Compose

Docker Compose là công cụ giúp bạn định nghĩa và quản lý nhiều container cùng lúc bằng một file YAML. Ví dụ: bạn muốn chạy WordPress + MySQL + Redis thì chỉ cần một file docker-compose.yml và một lệnh duy nhất.

Vì chúng ta đã cài docker-compose-plugin ở trên, Docker Compose v2 đã sẵn sàng. Kiểm tra phiên bản:

docker compose version

Docker Compose version v5.1.0

Lưu ý: Docker Compose v2 sử dụng lệnh docker compose (không có dấu gạch ngang). Nếu bạn từng dùng Docker Compose v1, lệnh cũ là docker-compose (có dấu gạch ngang). V2 nhanh hơn, tích hợp trực tiếp vào Docker CLI, và là phiên bản được Docker khuyến nghị sử dụng.

Bước 7: Một số lệnh Docker cơ bản

Trước khi kết thúc, mình giới thiệu vài lệnh Docker mà bạn sẽ dùng thường xuyên nhất.

Xem các container đang chạy

docker ps

CONTAINER ID   IMAGE     COMMAND   CREATED   STATUS    PORTS     NAMES

Hiện tại không có container nào đang chạy, đúng rồi, vì container hello-world đã tự tắt sau khi in xong thông báo.

Để xem tất cả container (kể cả đã dừng), thêm flag -a:

docker ps -a

CONTAINER ID   IMAGE         COMMAND    CREATED          STATUS                      PORTS   NAMES
a1b2c3d4e5f6   hello-world   "/hello"   2 minutes ago    Exited (0) 2 minutes ago            quirky_morse

Bạn có thể thấy container hello-world đã chạy và thoát với mã 0 (thành công).

Xem danh sách image đã tải

docker images

REPOSITORY    TAG       IMAGE ID       CREATED        SIZE
hello-world   latest    85404b3c5395   2 months ago   25.9kB

Image hello-world chỉ nặng 25.9 KB, siêu nhẹ, vì nó chỉ chứa một chương trình nhỏ để in thông báo. Trong thực tế, image của các ứng dụng như Nginx, WordPress, MySQL sẽ nặng từ vài chục đến vài trăm MB.

Kiểm tra trạng thái Docker service

sudo systemctl status docker

● docker.service - Docker Application Container Engine
     Loaded: loaded (/usr/lib/systemd/system/docker.service; enabled; preset: enabled)
     Active: active (running) since Fri 2025-03-14 02:00:00 UTC; 5min ago
TriggeredBy: ● docker.socket
       Docs: https://docs.docker.com
   Main PID: 12345 (dockerd)
      Tasks: 10
     Memory: 92.5M
        CPU: 1.234s
     CGroup: /system.slice/docker.service
             └─12345 /usr/bin/dockerd -H fd:// --containerd=/run/containerd/containerd.sock

Trạng thái active (running) và enabled nghĩa là Docker đang chạy và sẽ tự khởi động cùng hệ thống khi VPS reboot.

Tổng kết

Vậy là xong! Bạn đã hoàn thành việc cài đặt Docker và Docker Compose trên VPS Ubuntu 24.04. Tổng kết lại những gì đã làm:

• ✅ Cập nhật hệ thống Ubuntu
• ✅ Cài Docker Engine từ repository chính thức (không dùng bản mặc định của Ubuntu)
• ✅ Cấu hình chạy Docker không cần sudo
• ✅ Chạy container đầu tiên thành công
• ✅ Xác nhận Docker Compose v2 hoạt động
• ✅ Làm quen với các lệnh cơ bản: docker ps, docker images, docker version

Giờ VPS của bạn đã sẵn sàng để chạy bất kỳ ứng dụng Docker nào rồi.

Ở Bài 3, mình sẽ cùng bạn triển khai ứng dụng web đầu tiên bằng Docker, một website thực tế với Nginx. Bạn sẽ học cách quản lý container, map port, mount volume, và hiểu rõ hơn cách Docker hoạt động trong thực tế. Hẹn gặp bạn ở bài tiếp theo! 🚀