Đứng thứ hai trong hàng Thập Nhị Vị Chầu Bà, Chầu Đệ Nhị hay còn có tên gọi là Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn được coi là người cai quản sơn lâm thượng ngàn, quyền hành khắp 81 cửa ngàn đất Việt. Vậy thần tích về Chầu Đệ Nhị là gì? Đền Chầu Đệ Nhị ở đâu? Văn Chầu Đệ Nhị là gì? Hãy cùng Oản cô Tâm tìm hiểu tại bài viết này nhé.
NỘI DUNG [ẩn]
Sự tích Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn
Chầu Bà Đệ Nhị Thượng Ngàn vốn là Thiên Thai tiên nữ, là con của vua Đế Thích. Trong hàng Tứ Phủ Chầu Bà, bà là vị Chầu mang quyền hành tối cao của tòa Sơn Trang, chỉ sau Chầu Đệ Nhất. Bà cai quản 36 động sơn trang đất – những vùng được sắc phong là Đông Cuông, Tuần Quán, Bảo Lạc, Hà Giang, Tuyên Quang. Bà là hình mẫu của dân ta trên cõi thượng ngàn.
Xem thêm: Chầu Lục Cung Nương là ai? Tìm hiểu truyền thuyết và đền thờ của Chầu Bà.
Sự tích Chầu Đệ Nhị được lưu truyền rằng: Đông Quang Công Chúa (Chầu Đệ Nhị) tên húy là Lê Thị Kiểm. Bà là vợ ông Hà Văn Thiên là người Tày Đông Cuông được triều đình giao cai quản vùng Đông Cuông và ngoại vi. Ông Thiên cũng là hậu duệ của trại chủ Quy Hóa – Hà Đặc, Hà Bổng và hi sinh trong chiến tranh chống quân Nguyên. Ông bà sinh hạ được một con trai ( là Ông Hoàng Báo Đông Cuông). Khi Ông Thiên tạ thế, bà Kiểm và con trai ở lại Đông Cuông. Họ dạy dân lập ấn lập bản, trồng trọt chăn nuôi và chữa bệnh cứu người. Sau này khi tạ thế, Bà hóa thánh là Chầu Đệ Nhị hiển linh giúp dân vả phù giúp cho thuyền bè qua dòng sông Thao. Dân lập miếu thờ Ông bên Ghềnh Ngai ở hữu ngạn sông Hồng. Còn miếu thờ hai mẹ con Bà được lập tại bên tả ngạn đối diện, sau này được sang sửa và mang tên Đền Đông Cuông.
Hầu giá Chầu Đệ Nhị
Chầu Bà Đệ Nhị Thượng Ngàn là vị Chầu hay giáng đồng nhất trong hàng Chầu. Từ đồng tân đến đồng cựu ai cũng thỉnh Chầu về ngự để ban tài tiếp lộc sơn lâm sơn trang. Khi văn thỉnh Chầu cất lên: Dâng văn tiên thánh thượng ngàn Đông Cuông Tuần Quán giáng đàn hôm nay…. Chầu ngự về đồng ra tay dấu hai ngón tay phía bên phải, mặc y phục màu xanh lá cây giống người dân tộc, chít khăn buồm.
Xem thêm: Tổng hợp ngày tiệc Tứ Phủ 12 tháng chi tiết nhất, con hương nhất tâm cần biết.
Khi Chầu về nhận lễ nhận đồng chứ không sang khăn: khai quang và làm lễ bằng quạt múa song đăng, múa mồi, chứng vàng thoi núi, múa tay tiên, đai thắt màu xanh và kiềng bạc, hoa tai, dao quay, túi vóc. Ngài ngự đồng hiến thánh thủy hoặc chứng hoa quả, lương thực, lễ vật và ban phát cho mọi người.
Chầu cũng hay ngự về trong các đàn mở phủ để chứng đàn Sơn Trang, kể cả với người không mở đủ bốn tòa. Ngoài ra, khi đồng tân lính mới vào hầu cũng thường thỉnh chầu về sang khăn cho đồng mới.
Đặc biệt, Chầu Đệ Nhị thường hay ngự đồng vào dịp lễ tiệc như lễ Thượng Nguyên thì thường có nghi thức là “trình giầu”. Khi Chầu ngự đồng thì những con nhang đệ tử nào có căn số, đã lập bát hương bản mệnh sẽ ngồi giữa chiếu ngự, phủ khăn đỏ. Trên đầu họ đội một mâm giầu trình bao gồm cau, lá trầu, vỏ thuốc, thuốc lào, thuốc lá,…và đặt lên mâm giầu trình 13.000 đồng (có nơi là 15.000 đồng) để dâng Chúa Sơn Trang và 12 vị tiên cô hầu cận. Lúc đó, Chầu sẽ cầm bó mồi hoặc hương đã chát để khai cuông, chứng mâm giầu rồi xin tiền đài. Nếu được nhất âm nhất dương (1 đồng tiền sấp, 1 đồng tiền ngửa) nghĩa là Phật thánh đã chứng cho người đội giầu đó.
Đền thờ Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn
Đền Chầu Đệ Nhị nổi tiếng bốn phương chính là đền Đông Cuông. Cũng như Chầu Đệ Nhất, Chầu Đệ Nhị được thờ phụng ở bất cứ nơi nào có rừng núi có Mẫu Đệ Nhị ngự. Nhưng khi thỉnh chầu, người ta thường hay nghĩ tới Đền Đông Cuông là nơi in dấu rõ nhất ở tỉnh Yên Bái. Đây cũng chính là ngôi đền gắn liền với thân tích về Chầu Đệ Nhị.
Đền Đông Cuông được biết tới với nhiều tên gọi như Đền Đông, Đền Mẫu Đông Cuông, Đông Quang linh từ, Đền Chầu Đệ Nhị thượng ngàn. Nơi này là một trong hai đền lớn ở thượng lưu sông Hồng, đã tồn tại từ lâu đời, tọa lạc tại thôn Bến Đền, xã Đông Cuông, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.
Tại cung thờ chính trong đền, cung cấm thờ Chầu Đệ Nhị, Quan Hoàng Báo – con trai Chầu Đệ Nhị và hai tượng hầu cận. Gian giữa bệ thờ Công Đồng Tứ Phủ gồm 5 tượng quan. Bên phải theo hướng nhà đền thờ 12 cô sơn trang. Còn bên trái là tòa thờ Trần Triều và hai cô hầu cận.
Xem thêm: Tìm hiểu chi tiết về đền Đông Cuông, lễ hội và lộ trình di chuyển.
Kinh nghiệm sắm đồ dâng lễ Chầu Đệ Nhị
Ngày tiệc Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn vào ngày 2/11 âm lịch hằng năm. Vì vậy, cứ đến ngày tiệc Chầu hay đầu tháng, đầu năm thì du khách hành hương và con nhang, đệ tử khắp nơi lại tụ về dâng lễ đến trước cửa đền Chầu để bày tỏ công ơn của Ngài, mong cầu bình an cho gia khuyến. Khi đi, ai nấy đều sắm sửa lễ vật thành tâm nhất có thể.
Xem thêm: Cách sắm lễ cầu tài lộc tại đền Cô Chín không phải ai cũng biết.
Ngoài các vật phẩm như hoa tươi, quả mới, bánh kẹo, xôi gà, quý khách có thể tham khảo các mẫu Oản Tài Lộc đẹp, sang mà lại trưng lễ được trong thời gian dài lên đến 6 tháng. Oản Tài Lộc nghệ thuật được trang trí tỉ mỉ, trang trọng rất thích hợp đặt trong không gian cúng lễ.Oản lễ Tài Lộc là thứ vật lễ thích hợp để dâng lên các Ngài . Do đây là thứ bánh linh thiêng của dân tộc gắn liền với tín ngưỡng tâm linh từ xa xưa. Ngày nay, các nghệ nhân nhiều nơi đã sáng tạo ra những mẫu oản được thiết kế, tạo hình độc lạ và sang trọng, được nhiều khách hàng lựa chọn làm đồ lễ dâng thần Tứ Phủ.
Tham khảo: Hướng dẫng dâng lễ Oản Tài Lộc thắp hương Gia Tiên, Phật, Thần Tài, Tứ Phủ chuẩn xác và thành tâm.
Khi lựa chọn oản lễ dâng Chầu Đệ Nhị, quý khách nên lựa chọn những quanh oản màu xanh lá sẽ thành tâm hơn cả. Bởi đây là màu y phục của Chầu Đệ Nhị khi ngự về đồng. Oản dâng Chầu Đệ Nhị được trang trí tỉ mỉ, tinh xảo từng chi tiết mà vẫn mang trọn vẹn ý nghĩa tâm linh như mẫu Oản đường tại Oản cô Tâm như sau:
Bản văn Chầu Đệ Nhị
Bản 1
Dâng văn tiên chúa thượng ngàn
Đông Cuông tuần quán giáng đàn chứng đây
Trên ngày gió cuốn rung cây
Dưới khe cá lội chim bay về ngàn
Canh khuya nguyệt lặn sao tàn
Chiếc thoi bán nguyệt khoan khoan chèo vào
Gập ghềnh quán thấp lầu cao
Khi ra núi đỏ lúc nào ngàn xanh
Thượng ngàn Đệ Nhị tối linh
Ngôi cao công chúa quyền hành núi non
Anh linh đã khắp tiếng đồn
Sấm ran mặt bể mưa tuôn đầu ghềnh
Da ngà mặt phượng long lanh
Mặt hoa tươi tốt tóc xanh rườm rà
Nhị hồng tuyết điểm mầu da
Cổ tay tựa ngà đầu vấn tóc mai
Vốn dòng công chúa Thiên Thai
Giáng sinh hạ giới quản cải Thượng Ngàn
Quản cai các lũng các lang
Sơn tinh cầm thú hổ lang khấu đầu
Khắp hoà tam thập lục châu
Chín từng khe suối một bầu tiêu dao
Dong chơi ngàn quế ngàn đào
Khi ra thác cái lúc vào thác con
Chim kêu vượn hót véo von
Chớp bể đồi đoạn mưa nguồn từng cơn
Khi nương gió lúc lại thác gièm
Khi bẻ cành quế khi vin cành hồng
Vui chơi nước nhược non bồng
Phố Cát đền Sòng sông Cả sông Thao
Lân rờn Phượng múa thấp cao
Ngày mây thấp thoáng trăng sao lững lờ
Nón buồm vai quẩy lẵng hoa
Đền khi phủ nọ vào ra chơi bời
Khi thanh vắng lúc lại êm trời
Ngồi trên đỉnh núi ghẹo người Hằng Nga
Tang tính tình thôi đọc lại ca
Bẻ bai giọng Xá ê a giọng Mường
Tiếng Kinh tiếng Mán tỏ tường
Lục châu quan hoả lúi lường líu lo
Dong chơi bát cảnh ngũ hồ
Đua chèo bẻ lái hò dô lại về
Khi chơi ngàn mái ngàn ngàn me
Ngàn giang ngàn nứa trúc tre ngàn vầu
Đôi cô Thổ Mán theo hầu
Cô xe chỉ thắm cô xâu hạt vàng
Sơn Lâm dọn quán bán hàng
Non xanh đủng đỉnh tuyết sương gieo hò
Khăn xanh áo lục nhởn nhơ
Khi vào ba dội lúc vô đường chèo
Môi son má phấn mỹ miều
Miệng cười hoa nở mọi chiều mọi hay
Đèn trăng quạt gió màn mây
Bóng thông che tán bóng mai tựa hình
Đi suối lúc lại về ghềnh
Đua chèo tiếng phách tiếng sênh reo hò
Chè tàu ba chén tính ưa
Thanh bông hoa quả ngự thừa lại ban
Yêu ai tài lộc chầu ban
Ghét ai chầu quở khôn ngoan được nào
Xem trong sự tích tân la
Vậy nên phúc đẳng hà sa vô cùng
Đệ tử dốc một lòng thành kính
Dâng bản văn trình chầu ngự giáng lâm
Mời chầu giáng phúc từ trung
Khuông phù đệ tử tăng long thọ trường
Bản 2
Chúa tiên loan giá phượng đình
Hộ phù luyện phép cứu sinh cho đời
Đấng anh linh nơi nơi ngưỡng phục
Chúa ban hành ngũ phúc cho dân
Tối tuần tối tú anh linh
Chúa thường giáng ngự trăng thanh bốn bề
Cảnh non xanh đi về hoa đón
Núi trập trùng vời vợi ngôi cao
Đông Cuông Tuần Quán ra vào
Lắng nghe suối chảy thấp cao đổ nguồn
Dạo bốn phương qua đền Trái Hút
Qua Bảo Hà thánh thót nhạc rung
Phố Lu dạo cảnh công đồng
Lao Cai ,Phố Mới ,Đầm Hồng dạo chơi
Mẫu Đông Cuông soi đời vời vợi
Tấc lòng thành vạn tội Mẫu Thương
Lòng thành thắp một tuần hương
Có Chầu Tuần Quán Đông Cuông giáng thề
Lầu gác khuê áo đào ngắn vạt
Vẻ long lanh kiềng bạc atrâm cài
Anh linh dậy bốn phương trời
Có Chầu Tuần Quán giáng nơi điện tiền
Chầu về lai giáng bản đền
Khuông phù đệ tử thiên niên thọ trường
Bản 3
Đêm Đông Cuông sương rơi lác đác
Nghe tiếng gió rừng xào xạc canh khuya
Dế kêu đồi núi vắng tanh
Xa nghe xào xạc năm canh gió gào
Con đường mòn dẫn lối vào hang động
Chầu giáng sinh trên đất tổ Đông Cuông
Năm thân ngày mão giờ dần
Rủ nhau chiêm bái trên đền Đông Cuông
Dọc sông hồng rì rào nước chảy
Xuôi theo dòng cho tới đền Mậu A
Con tìm vào đền mẫu Đông Cuông
Con sông uốn khúc chảy quanh bản làng
Đền thờ Chầu lều tranh mái lá
Cột chạm rồng hóa đá rêu phong
Con dâng văn tiên Thánh thượng ngàn.
Dâng văn tiên Thánh thượng ngàn
Đông Cuông tuần quán giáng đàn chứng đây
Trên ngày gió cuốn rung cây
Dưới khe cá lội chim bay về ngàn
Canh khuya nguyệt lặn sao tàn
Chiếc thoi bán nguyệt khoan khoan chèo vào
Gập ghềnh quán thấp lầu cao
Khi ra núi đỏ lúc nào ngàn xanh
Thượng ngàn Đệ Nhị tối linh
Ngôi cao công chúa quyền hành núi non
Anh linh đã khắp tiếng đồn
Sấm ran mặt bể mưa tuôn đầu ghềnh
Da ngà mặt phượng long lanh
Mặt hoa tươi tốt tóc xanh rườm rà
Nhị hồng tuyết điểm mầu da
Cổ tay tựa ngà đầu vấn tóc mai
Vốn dòng công chúa Thiên Thai
Giáng sinh hạ giới quản cải Thượng Ngàn
Quản cai các lũng các lang
Sơn tinh cầm thú hổ lang khấu đầu
Khắp hoà tam thập lục châu
Chín từng khe suối một bầu tiêu dao
Dong chơi ngàn quế ngàn đào
Khi ra thác cái lúc vào thác con
Chim kêu vượn hót véo von
Chớp bể đồi đoạn mưa nguồn từng cơn
Khi nương gió lúc lại thác gièm
Khi bẻ cành quế khi vin cành hồng
Vui chơi nước nhược non bồng
Phố Cát đền Sòng sông Cả sông Thao
Lân rờn Phượng múa thấp cao
Ngày mây thấp thoáng trăng sao lững lờ
Nón buồm vai quẩy lẵng hoa
Đền khi phủ nọ vào ra chơi bời
Khi thanh vắng lúc lại êm trời
Ngồi trên đỉnh núi ghẹo người Hằng Nga
Tang tính tình thôi đọc lại ca
Bẻ bai giọng Xá ê a giọng Mường
Tiếng Kinh tiếng Mán tỏ tường
Lục châu quan hoả lúi lường líu lo
Dong chơi bát cảnh ngũ hồ
Đua chèo bẻ lái hò dô lại về
Khi chơi ngàn mái ngàn ngàn me
Ngàn giang ngàn nứa trúc tre ngàn vầu
Đôi cô Thổ Mán theo hầu
Cô xe chỉ thắm cô xâu hạt vàng
Sơn Lâm dọn quán bán hàng
Non xanh đủng đỉnh tuyết sương gieo hò
Khăn xanh áo lục nhởn nhơ
Khi vào ba dội lúc vô đường chèo
Môi son má phấn mỹ miều
Miệng cười hoa nở mọi chiều mọi hay
Đèn trăng quạt gió màn mây
Bóng thông che tán bóng mai tựa hình
Đi suối lúc lại về ghềnh
Đua chèo tiếng phách tiếng sênh reo hò
Chè tàu ba chén tính ưa
Thanh bông hoa quả ngự thừa lại ban
Yêu ai tài lộc chầu ban
Ghét ai chầu quở khôn ngoan được nào
Xem trong sự tích tân la
Vậy nên phúc đẳng hà sa vô cùng
Đệ tử dốc một lòng thành kính
Dâng bản văn trình chầu ngự giáng lâm
Mời chầu giáng phúc từ trung
Khuông phù đệ tử tăng long thọ trường.
=-=-===========================
=====================================
Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn
Nguồn gốc
– Hóa thân của Mẫu Thượng Ngàn
– Tiên nữ chốn Thiên cung, con vua Đế Thích
Ngày khánh tiệc
– AL 02/11 (ngày Mão đầu tiên của năm)
Phủ/ nơi cai quản
Nhạc Phủ [岳府]
Hầu cận
Lĩnh vực chính
– Cai quản sơn lâm, thượng ngàn. Thay Mẫu quản cai 36 động sơn trang, 81 cửa ngàn ở Việt Nam.
Danh hiệu
Danh hiệu
– Chầu Thượng Ngàn
Đền thờ
Địa điểm
– Các nơi có đền thờ Mẫu Thượng Ngàn
– Đền Đông Cuông, huyện Văn Yên, Yên Bái
Trang phục
Màu sắc
xanh lá
Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn Khâm Sai là vị Chầu Bà thứ hai trong hàng Tứ Phủ Thánh Chầu, sau Chầu Đệ Nhất Thượng Thiên Khâm Sai, trước Chầu Đệ Tam Thuỷ Cung Khâm Sai[1]. Bà là người hầu cận Mẫu Thượng Ngàn, hoặc thường được xem là hóa thân của Mẫu.
Chức danh Khâm Sai [欽差] được ban cho những người do bậc quân chủ phái đi, đại diện cho bậc ấy mà thực hiện công vụ.
- Khâm 欽: tôn kính, dùng làm tiếng tôn xưng các bậc quân chủ.
- Sai 差: ý chỉ người được (cấp trên) sai phái, sai khiến.
Mục lục
00:00
41:20
https://imasdk.googleapis.com/js/core/bridge3.774.0_en.html#deid=%22%22&eventfe_experiment_ids=%5B%5D&fid=%22goog_391177545%22&genotype_experiment_data=%7B%22experimentStateProto%22%3A%22%5B%5B%5B45713128%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45796605%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2C745150931%2Cnull%2C%5Bnull%2C1%5D%5D%2C%5Bnull%2C749060184%2Cnull%2C%5Bnull%2C128%5D%5D%2C%5B841585769%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B846355750%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45761044%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45722344%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45801847%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45774999%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45784857%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5B%5D%5D%2C%5B45668885%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45685340%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45765927%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45734716%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45735891%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45663239%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45661356%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B839547366%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45676441%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45688859%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45685601%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5Bnull%2C45685602%2Cnull%2C%5Bnull%2C500%5D%5D%2C%5Bnull%2C45767902%2Cnull%2C%5Bnull%2C500%5D%5D%2C%5B45756824%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45794243%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45747172%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B775241416%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107959%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107958%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107957%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45753603%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45753604%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45761216%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%5D%2C%5B%5B16%2C%5B%5B1%2C%5B%5B31089630%5D%2C%5B31089631%2C%5B%5B45668885%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1000%2C%5B%5B95332046%5D%5D%5D%2C%5Bnull%2C%5B%5B95332047%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95338769%2C%5B%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5Bnull%2C1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95338770%2C%5B%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5Bnull%2C2%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95345206%5D%2C%5B95345207%2C%5B%5B45661356%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1%2C%5B%5B95351425%5D%2C%5B95351426%2C%5B%5B45676441%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1%2C%5B%5B95373378%2C%5B%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95373379%2C%5B%5B45747172%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B781107959%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B781107957%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95378629%5D%2C%5B95378630%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95381582%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45753603%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95381583%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45753604%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95382403%2C%5B%5B45794243%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95386528%2C%5B%5Bnull%2C45767902%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45756824%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95389581%5D%2C%5B95389582%2C%5B%5B635466687%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95390088%5D%2C%5B95390089%2C%5B%5B45784857%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5Bnull%2C%5B%5B95391735%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95391980%5D%2C%5B95391981%2C%5B%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5Bnull%2Cnull%2C%5C%22https%3A%2F%2Fpagead2.googlesyndication.com%2Fpagead%2Fmanaged%2Fjs%2Factiveview%2Fcurrent%2Frx_omid_video.js%5C%22%5D%5D%5D%5D%2C%5B95391982%2C%5B%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5Bnull%2Cnull%2C%5C%22https%3A%2F%2Fpagead2.googlesyndication.com%2Fomsdk%2Freleases%2Flive%2Fomid_monitoring_bin.js%5C%22%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95392425%5D%2C%5B95392426%2C%5B%5B45761216%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95393784%5D%2C%5B95393785%2C%5B%5B45796605%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95394237%5D%2C%5B95394238%2C%5B%5B45801847%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2Cnull%2Cnull%2C%5Bnull%2C1000%2C1%2C1000%5D%5D%22%7D&imalib_experiments=%5B44726389%2C95322027%2C95331589%2C95332046%5D&is_eap_loader=false&managed_js_experiment_id=0&page_correlator=1466417196168403&pvsid=1063198633132065&top_accessible_page_url=%22https%3A%2F%2Fdao-mau.fandom.com%2Fvi%2Fwiki%2FCh%25E1%25BA%25A7u_%25C4%2590%25E1%25BB%2587_Nh%25E1%25BB%258B_Th%25C6%25B0%25E1%25BB%25A3ng_Ng%25C3%25A0n_Kh%25C3%25A2m_Sai%22
https://imasdk.googleapis.com/js/core/bridge3.774.0_en.html#deid=%22%22&eventfe_experiment_ids=%5B%5D&fid=%22goog_391177546%22&genotype_experiment_data=%7B%22experimentStateProto%22%3A%22%5B%5B%5B45713128%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45796605%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2C745150931%2Cnull%2C%5Bnull%2C1%5D%5D%2C%5Bnull%2C749060184%2Cnull%2C%5Bnull%2C128%5D%5D%2C%5B841585769%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B846355750%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45761044%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45722344%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45801847%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45774999%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45784857%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5B%5D%5D%2C%5B45668885%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45685340%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45765927%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45734716%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45735891%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45663239%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45661356%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B839547366%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45676441%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45688859%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45685601%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5Bnull%2C45685602%2Cnull%2C%5Bnull%2C500%5D%5D%2C%5Bnull%2C45767902%2Cnull%2C%5Bnull%2C500%5D%5D%2C%5B45756824%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45794243%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45747172%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B775241416%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107959%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107958%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107957%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45753603%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45753604%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45761216%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%5D%2C%5B%5B16%2C%5B%5B1%2C%5B%5B31089630%5D%2C%5B31089631%2C%5B%5B45668885%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1000%2C%5B%5B95332046%5D%5D%5D%2C%5Bnull%2C%5B%5B95332047%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95338769%2C%5B%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5Bnull%2C1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95338770%2C%5B%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5Bnull%2C2%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95345206%5D%2C%5B95345207%2C%5B%5B45661356%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1%2C%5B%5B95351425%5D%2C%5B95351426%2C%5B%5B45676441%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1%2C%5B%5B95373378%2C%5B%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95373379%2C%5B%5B45747172%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B781107959%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B781107957%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95378629%5D%2C%5B95378630%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95381582%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45753603%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95381583%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45753604%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95382403%2C%5B%5B45794243%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95386528%2C%5B%5Bnull%2C45767902%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45756824%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95389581%5D%2C%5B95389582%2C%5B%5B635466687%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95390088%5D%2C%5B95390089%2C%5B%5B45784857%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5Bnull%2C%5B%5B95391735%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95391980%5D%2C%5B95391981%2C%5B%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5Bnull%2Cnull%2C%5C%22https%3A%2F%2Fpagead2.googlesyndication.com%2Fpagead%2Fmanaged%2Fjs%2Factiveview%2Fcurrent%2Frx_omid_video.js%5C%22%5D%5D%5D%5D%2C%5B95391982%2C%5B%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5Bnull%2Cnull%2C%5C%22https%3A%2F%2Fpagead2.googlesyndication.com%2Fomsdk%2Freleases%2Flive%2Fomid_monitoring_bin.js%5C%22%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95392425%5D%2C%5B95392426%2C%5B%5B45761216%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95393784%5D%2C%5B95393785%2C%5B%5B45796605%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95394237%5D%2C%5B95394238%2C%5B%5B45801847%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2Cnull%2Cnull%2C%5Bnull%2C1000%2C1%2C1000%5D%5D%22%7D&imalib_experiments=%5B44726389%2C95322027%2C95331589%2C95332046%5D&is_eap_loader=false&managed_js_experiment_id=0&page_correlator=2383648402266188&pvsid=1063198633132065&top_accessible_page_url=%22https%3A%2F%2Fdao-mau.fandom.com%2Fvi%2Fwiki%2FCh%25E1%25BA%25A7u_%25C4%2590%25E1%25BB%2587_Nh%25E1%25BB%258B_Th%25C6%25B0%25E1%25BB%25A3ng_Ng%25C3%25A0n_Kh%25C3%25A2m_Sai%22
https://imasdk.googleapis.com/js/core/bridge3.774.0_en.html#deid=%22%22&eventfe_experiment_ids=%5B%5D&fid=%22goog_391177547%22&genotype_experiment_data=%7B%22experimentStateProto%22%3A%22%5B%5B%5B45713128%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45796605%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2C745150931%2Cnull%2C%5Bnull%2C1%5D%5D%2C%5Bnull%2C749060184%2Cnull%2C%5Bnull%2C128%5D%5D%2C%5B841585769%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B846355750%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45761044%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45722344%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45801847%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45774999%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45784857%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5B%5D%5D%2C%5B45668885%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45685340%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45765927%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45734716%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45735891%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45663239%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45661356%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B839547366%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45676441%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45688859%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45685601%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5Bnull%2C45685602%2Cnull%2C%5Bnull%2C500%5D%5D%2C%5Bnull%2C45767902%2Cnull%2C%5Bnull%2C500%5D%5D%2C%5B45756824%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45794243%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45747172%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B775241416%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107959%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107958%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107957%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45753603%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45753604%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45761216%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%5D%2C%5B%5B16%2C%5B%5B1%2C%5B%5B31089630%5D%2C%5B31089631%2C%5B%5B45668885%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1000%2C%5B%5B95332046%5D%5D%5D%2C%5Bnull%2C%5B%5B95332047%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95338769%2C%5B%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5Bnull%2C1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95338770%2C%5B%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5Bnull%2C2%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95345206%5D%2C%5B95345207%2C%5B%5B45661356%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1%2C%5B%5B95351425%5D%2C%5B95351426%2C%5B%5B45676441%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1%2C%5B%5B95373378%2C%5B%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95373379%2C%5B%5B45747172%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B781107959%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B781107957%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95378629%5D%2C%5B95378630%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95381582%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45753603%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95381583%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45753604%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95382403%2C%5B%5B45794243%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95386528%2C%5B%5Bnull%2C45767902%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45756824%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95389581%5D%2C%5B95389582%2C%5B%5B635466687%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95390088%5D%2C%5B95390089%2C%5B%5B45784857%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5Bnull%2C%5B%5B95391735%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95391980%5D%2C%5B95391981%2C%5B%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5Bnull%2Cnull%2C%5C%22https%3A%2F%2Fpagead2.googlesyndication.com%2Fpagead%2Fmanaged%2Fjs%2Factiveview%2Fcurrent%2Frx_omid_video.js%5C%22%5D%5D%5D%5D%2C%5B95391982%2C%5B%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5Bnull%2Cnull%2C%5C%22https%3A%2F%2Fpagead2.googlesyndication.com%2Fomsdk%2Freleases%2Flive%2Fomid_monitoring_bin.js%5C%22%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95392425%5D%2C%5B95392426%2C%5B%5B45761216%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95393784%5D%2C%5B95393785%2C%5B%5B45796605%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95394237%5D%2C%5B95394238%2C%5B%5B45801847%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2Cnull%2Cnull%2C%5Bnull%2C1000%2C1%2C1000%5D%5D%22%7D&imalib_experiments=%5B44726389%2C95322027%2C95331589%2C95332046%5D&is_eap_loader=false&managed_js_experiment_id=0&page_correlator=2375857520408502&pvsid=1063198633132065&top_accessible_page_url=%22https%3A%2F%2Fdao-mau.fandom.com%2Fvi%2Fwiki%2FCh%25E1%25BA%25A7u_%25C4%2590%25E1%25BB%2587_Nh%25E1%25BB%258B_Th%25C6%25B0%25E1%25BB%25A3ng_Ng%25C3%25A0n_Kh%25C3%25A2m_Sai%22
Thần tích
Tương truyền Chầu là con vua Đế Thích trên thiên đình, cai quản sơn lâm thượng ngàn, quyền hành khắp 81 cửa ngàn đất Việt.
Trong hàng Tứ Phủ Chầu Bà, Chầu là vị có quyền hành tối cao của tòa Sơn Trang. Có thể nói gần như là vị có quyền cao nhất hàng Chầu, chỉ sau Chầu Đệ Nhất. Bà là hình mẫu của dân ta trên cõi thượng ngàn. Quyền của Chầu cai quản 36 động Sơn trang. Đất được sắc phong là Đông Cuông, Tuần Quán, Bảo Lạc, Hà Giang, Tuyên Quang[2].
Chầu Đệ Nhị được xem là hóa thân của Mẫu Thượng Ngàn, nên có rất nhiều thần tích của Chầu đều đồng nhất với thần tích về Mẫu.
Theo Bách Thần Lục[3]
Theo Bách Thần Lục, thần tích của Chầu Đệ Nhị đồng nhất với thần tích của Mẫu Thượng Ngàn ở vùng Bắc Lệ, Lạng Sơn. Đó chính là La Bình Công Chúa, con gái của Sơn Tinh, cai quản 81 cửa rừng ở cõi Nam Giao.
Hoạ sĩ: Trần Tuấn Long.
Thần tích của dòng mo họ Hà[4]
“Thần tích của dòng mo họ Hà coi việc giữ đền và tế tự chép: Đông Quang Công Chúa (Chầu Đệ Nhị), tên húy là Lê thị Kiểm. Bà là vợ ông Hà Văn Thiên, người Tày Đông Cuông được triều đình giao cai quản vùng Đông Cuông và ngoại vi. Ông Thiên, hậu duệ của Hà Đặc, Hà Bống (trại chủ Quy Hóa) hy sinh trong chiến tranh chống quân Nguyên.
Ông bà sinh hạ được một con trai. Khi ông tạ thế, bà Kiểm và con trai ở lại Đông Cuông. Bà giúp dân lập ấp, dạy dân bách nghệ, chữa bệnh cứu đời. Khi tạ thế bà thường hiển linh giúp dân và những người thuyền chài lái buôn ngược xuôi sông Thao gặp hoạn nạn.
Dân lập miếu thờ ông bên Ghềnh Ngai (hữu ngạn sông Hồng) và thờ hai mẹ con bà bên tả ngạn, đối diện với miếu.”
Ghi chép của Lê Quý Đôn[5]
“Trong Kiến Văn Tiểu Lục, quyển X, mục “Linh tích” thời Hậu Lê, cụ Lê Quý Đôn viết:
“Văn Châu, một người thuyền hộ xã Kính Chủ, huyện Thanh Ba (nay thuộc địa phận Lâm Thao – Phú Thọ) là học trò Hiệu như Nguyễn Đình Kính. Giữa niên hiệu Bảo Thái (1720 – 1729) đi buôn ở Đông Quang (nay thuộc huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái). Bến sông này có miếu thờ Đông Quang Công Chúa vẫn nổi tiếng anh linh. Tục truyền Công CHúa là vợ Đại vương miếu Ngọc Tháp, huyện Sơn Vi (sau đổi là huyện Lâm Thao). Một hôm trời đã tối, Văn Châu thấy một người từ trong miếu Đông Quang đi ra đến chỗ thuyền đỗ, gọi tên mình và bảo rằng: “Khi thuyền nhà ngươi trở về qua miếu Ngọc Tháp, phiền nhà ngươi nói giúp là kính tạ Đại vương, Chúa bà đã sinh con trai rồi, gửi lời về báo để Đại vương biết.” Nói xong liền biến mất. Đường thủy mà thuyền buồm đi từ Đông Quang đến Ngọc Tháp phải ba, bốn ngày, thế mà ngày hôm ấy, Văn Châu bắt đầu đi từ sáng sớm mà đến giờ Thân đã tới Ngọc Tháp (chỗ này núi đá mọc nhô ra bến sông như hình ruột ốc, miếu ở trên núi, bên cạnh miếu có chùa Lăng Nghiêm). Văn Châu theo lời thầy dặn, đứng ở đầu thuyền nói lại rồi đi.””
Advertisement
Văn chầu
Bản văn chầu Thống Lĩnh Khâm Sai Thánh Mẫu Văn được chép từ trong cuốn Tiên Thánh Văn Tập do nhà nghiên cứu Maurice Durand khảo biên. Bản gốc hiện vật hiện đang được lưu giữ trong thư viện Đại học Yale. Vì Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn thừa hành mệnh lệnh của Mẫu Thượng Ngàn, bản văn xưa dâng Chầu được đặt tên là Thống Lĩnh Khâm Sai Thánh Mẫu Văn. Ngày nay, có nơi vẫn tôn xưng Chầu là Thượng Ngàn Khâm Sai Thánh Chầu.
Bấm vào đây để đọc toàn văn
Advertisement
Nghi thức hầu bóng
Chầu Bà Đệ Nhị Thượng Ngàn là vị chầu hay giáng đồng nhất trong hàng Tứ Phủ Chầu Bà. Từ đồng tân đến đồng cựu ai cũng thỉnh chầu về ngự, để ban tài tiếp lộc Sơn lâm, Sơn trang.
Khi ngự về, Chầu “khai quang và làm lễ bằng quạt múa song đăng, múa mồi, chứng vàng thoi núi, múa tay tiên… Ngài ngự đồng hiến thanh thủy hoặc chứng hoa quả lương thực lễ vật và ban phát cho bách gia.”
Chầu Đệ Nhị thường hay ngự về trong các đàn mở phủ để chứng đàn Sơn Trang (kể cả với người không mở đủ bốn tòa sơn trang mà chỉ mở một tòa xanh). Ngoài ra khi đồng tân lính mới vào hầu, cũng thường thỉnh Chầu về để sang khăn cho đồng mới.
Đặc biệt, khi Chầu Đệ Nhị ngự đồng vào dịp lễ tiệc (đặc biệt là lễ Thượng Nguyên) trong năm, thì thường có nghi thức gọi là “trình giầu” (tức “trình trầu”).
Khi Chầu về ngự đồng, những con nhang đệ tử nào có căn số, đã lập bát hương bản mệnh, sẽ ngồi giữa chiếu ngự, phủ khăn đỏ và trên đầu đội mâm giầu trình (gồm cau, lá trầu, vỏ thuốc, thuốc lào, thuốc lá…). Khi đó người ngồi đội giầu phải đặt lên mâm giầu trình 13.000 (thông thường là thế, có nơi thì là 15.000) dâng lên Chúa Sơn Trang và 12 cô tiên nàng hầu cận. Lúc đó Chầu sẽ cầm bó mồi (hoặc hương đã đốt cháy) khai cuông, chứng mâm giầu rồi xin tiền đài. Nếu được nhất âm nhất dương (có một đồng tiền sấp, một đồng tiền ngửa) nghĩa là Phật Thánh đã chứng cho người ngồi đội trầu đó. Rồi người đội giầu lễ tạ và đi ra để cho người khác vào tiếp tục.[6]
Trang phục và phụ kiện
– Áo người dân tộc màu xanh (xanh lam hay xanh lá cây)
– Đầu đội khăn buồm màu xanh
– Cổ đeo kiềng bạc, hoa tai
– Đai thắt màu xanh, dao quay, túi vóc
Advertisement
Hình ảnh
Cụ đồng Lưu Ngọc Đức hầu giá Chầu Đệ Nhị, múa mồi.
NAG Quỳnh Nguyễn.
Cụ đồng Lưu Ngọc Đức hầu giá Chầu Đệ Nhị.
NAG Quỳnh Nguyễn.
Cụ đồng Lưu Ngọc Đức hầu giá Chầu Đệ Nhị, khai quang và múa mồi.
Nguồn: Căn.
Cụ đồng Lưu Ngọc Đức hầu giá Chầu Đệ Nhị, khai quang.
NAG: Quỳnh Nguyễn.
Cụ đồng Lưu Ngọc Đức hầu giá Chầu Đệ Nhị.
NAG: Quỳnh Nguyễn.
Cụ đồng Lưu Ngọc Đức hầu giá Chầu Đệ Nhị.
NAG: Quỳnh Nguyễn.
Cụ đồng hầu giá Chầu Đệ Nhị.
NAG: Quỳnh Nguyễn.
Cụ đồng hầu giá Chầu Đệ Nhị.
NAG: Quỳnh Nguyễn.
Cụ đồng hầu giá Chầu Đệ Nhị, múa mồi.
NAG: Quỳnh Nguyễn.
Thanh đồng Hoàng Quốc Việt hầu giá Chầu Đệ Nhị.
Nguồn: Căn.
Hầu giá Chầu Đệ Nhị, múa mồi.
NAG Văn Đức Huy, nguồn: Group Đạo Mẫu Việt Nam.
Hầu giá Chầu Đệ Nhị, múa tay tiên.
NAG Văn Đức Huy, nguồn: Group Đạo Mẫu Việt Nam.
Advertisement
Hình ảnh tượng thờ
NAG Quỳnh Nguyễn.
Nguồn: Căn
Nguồn: Căn
Đền Cô Tiên, Sầm Sơn, Thanh Hoá.
NAG Quỳnh Nguyễn.
Tham khảo
- Four Palaces – Tứ Phủ, “Thần Điện Đạo Mẫu Tứ Phủ”, https://fourpalacestuphu.com/than-dien-dao-mau-tu-phu/
- Ts. Bùi Hùng Thắng, “Tín ngưỡng Tam Tứ Phủ và Thờ Thánh ở Việt Nam”, t. 830, 2016.
- Gs. Ts. Ngô Đức Thịnh, “Đạo Mẫu Việt Nam”, Quyển 1, t. 67, 2019.
- Ts. Bùi Hùng Thắng, “Tín ngưỡng Tam Tứ Phủ và Thờ Thánh ở Việt Nam”, t. 830, 2016.
- Ts. Bùi Hùng Thắng, “Tín ngưỡng Tam Tứ Phủ và Thờ Thánh ở Việt Nam”, t. 830, 2016.
- Ts. Bùi Hùng Thắng, “Tín ngưỡng Tam Tứ Phủ và Thờ Thánh ở Việt Nam”, t. 831, 2016.
=-===============
==================================================================================
Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn là ai?
Chầu Đệ Nhị là hóa thân của Mẫu Thượng Ngàn kề cận bên cạnh Mẫu, vị Thánh thống soái trong các hàng Châu, cai quân vùng núi non, sơn cước:
Vốn dòng công chúa thiên thai
Giáng về hạ giới quản cai Thượng ngàn
Quản cai các lũng các làng
Sơn tinh cầm thú hổ lang khấu đầu…
– Văn Chầu Đệ Nhị –
Thần tích Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn
Sự tích được lưu truyền
Theo thần tích của dòng mo họ Hà coi việc giữ đền và tế tự chép thì Đông Quang Công Chúa (Chầu Đệ Nhị) tên húy là Lê Thị Kiểm. Bà là vợ ông Hà Văn Thiên là người Tày Đông Cuông được triều đình giao cai quản vùng Đông Cuông và ngoại vi. Ông Thiên cũng là hậu duệ của trại chủ Quy Hóa – Hà Đặc, Hà Bổng và hi sinh trong chiến tranh chống quân Nguyên. Ông bà sinh hạ được một con trai (là Ông Hoàng Báo Đông Cuông). Khi Ông Thiên tạ thế, bà Kiểm và con trai ở lại Đông Cuông. Họ dạy dân lập ấn lập bản, dạy dân bách nghệ, trồng trọt chăn nuôi và chữa bệnh cứu người.
Sau này khi tạ thế, Bà hóa thánh là Chầu Đệ Nhị hiển linh giúp dân vả phù giúp những người lái buôn ngược xuôi sông Thao gặp hoạn nạn. Dân lập miếu thờ Ông bên Ghềnh Ngai ở hữu ngạn sông Hồng. Còn miếu thờ hai mẹ con Bà được lập tại bên tả ngạn đối diện, sau này được sang sửa và mang tên Đền Đông Cuông.
Trong nhân dân hai xã Đông Cuông và Ngòi A lưu truyền một huyền thoại: ở xóm Đá Ôm thôn Đồng Dẹt xã Đông Cuông có một giếng nước sâu trong vắt. Giếng ở chân gò, nơi chúa họ Cầm ở (tù trưởng bộ tộc Tày). Một hôm, con gái tù trưởng là Cầm Thị Lả (Cầm Thị Lê) ra giếng gội đầu. Lỡ tay đánh rơi lược xuống giếng, nàng vội nhào theo vớt lược. Lược chẳng thấy chỉ thấy đáy giếng lộ ra một con đường rộng, sâu hút. Nàng theo đường ấy, đi mãi đến Thuỷ Cung rồi gặp Long Vương lấy làm chồng và sinh hạ được một trai. Nhớ nhà, nàng bế con trở lại dương thế và hứa với Long Vương hàng năm sẽ xuống thăm chồng một lần và chỉ đi một mình không đem con đi cùng. Giếng Đồng Dẹt trở thành giếng thần. Tháng Giêng ngày mão, xã chọn thanh niên chưa vợ đi tát sạch giếng để lọc lấy nước trong thanh khiết cúng lễ.
Theo ghi chép từ Bách Thần Lục
Trong Bách thần lục, thần tích của Chầu Đệ Nhị lại đồng nhất với thần tích của Thánh Mẫu Thượng Ngàn ở vùng Lạng Sơn, Bắc Lệ. Đó chính là công chúa La Bình, con gái của Sơn Tinh, được phong là Thượng Ngàn công chúa cai quản 81 cửa rừng ở cõi Nam Giao.
Trong ghi chép của sử Lê Quý Đôn
Trong Kiến Văn Tiểu Lục, mục “Linh tích” thời Hậu Lê, cụ Lê Quý Đôn viết:
Văn Châu, một người thuyền hộ xã Kính Chủ, huyện Thanh Ba (nay thuộc địa phận Lâm Thao – Phú Thọ) là học trò Hiệu như Nguyễn Đình Kính. Giữa niên hiệu Bảo Thái (1720 – 1729) đi buôn ở Đông Quang (nay thuộc huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái). Bến sông này có miếu thờ Đông Quang Công Chúa vẫn nổi tiếng anh linh. Tục truyền Công Chúa là vợ Đại vương miếu Ngọc Tháp, huyện Sơn Vi (sau đổi là huyện Lâm Thao). Một hôm trời đã tối, Văn Châu thấy một người từ trong miếu Đông Quang đi ra đến chỗ thuyền đỗ, gọi tên mình và bảo rằng: “Khi thuyền nhà ngươi trở về qua miếu Ngọc Tháp, phiền nhà ngươi nói giúp là kính tạ Đại vương, Chúa bà đã sinh con trai rồi, gửi lời về báo để Đại vương biết.” Nói xong liền biến mất. Đường thủy mà thuyền buồm đi từ Đông Quang đến Ngọc Tháp phải ba, bốn ngày, thế mà ngày hôm ấy, Văn Châu bắt đầu đi từ sáng sớm mà đến giờ Thân đã tới Ngọc Tháp (chỗ này núi đá mọc nhô ra bến sông như hình ruột ốc, miếu ở trên núi, bên cạnh miếu có chùa Lăng Nghiêm). Văn Châu theo lời thầy dặn, đứng ở đầu thuyền nói lại, rồi đi.
Thời gian khánh tiệc Chầu Đệ Nhị
Ngày 2/11 âm lịch (ngày Mão đầu tiên của năm) là ngày khánh tiệc của Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn
Hầu giá Chầu Đệ Nhị
Chầu Bà Đệ Nhị Thượng Ngàn là vị Chầu hay giáng đồng nhất trong hàng Chầu. Từ đồng tân đến đồng cựu ai cũng thỉnh Chầu về ngự để ban tài tiếp lộc sơn lâm sơn trang. Khi văn thỉnh Chầu cất lên: Dâng văn tiên thánh thượng ngàn Đông Cuông Tuần Quán giáng đàn hôm nay….
Khi Chầu về nhận lễ nhận đồng chứ không sang khăn: khai quang và làm lễ bằng quạt múa song đăng, múa mồi, chứng vàng thoi núi, múa tay tiên, đai thắt màu xanh và kiềng bạc, hoa tai, dao quay, túi vóc. Ngài ngự đồng hiến thánh thủy hoặc chứng hoa quả, lương thực, lễ vật và ban phát cho mọi người.
Chầu cũng hay ngự về trong các đàn mở phủ để chứng đàn Sơn Trang, kể cả với người không mở đủ bốn tòa. Ngoài ra, khi đồng tân lính mới vào hầu cũng thường thỉnh chầu về sang khăn cho đồng mới.
Trang phục
- Chầu ngự về đồng ra tay dấu hai ngón tay phía bên phải
- Mặc y phục màu xanh lá cây giống người dân tộc, chít khăn buồm
Bản văn
Bản văn 1
Dâng văn chầu đệ nhị trên ngàn
Đông Cuông Tuần Quán giáng đàn chứng đây
Trên ngàn gió cuốn rung cây
Dưới khe cá lặn chim bay về ngàn
Cảnh khuya nguyệt lặn sao tàn i i i
Chiếc thoi bán nguyệt khoan khoan chèo vào
Gập ghềnh quán thấp lầu cao i i i
Khi ra núi đỏ khi vào ngàn xanh
Thượng ngàn đệ nhị tối linh i i i
Ngôi cao công chúa quyền hành núi non
Anh linh đã khắp tiếng đồn í ì i a ớ a à i i a
Sấm ran mặt về mưa tuôn đầu ghềnh
Da ngà mắt phượng long lanh i i i
Mặt hoa tươi tốt tóc xanh rườm rà
Nhị hồng tuyết điểm màu da i i i
Cổ tay tựa ngà đầu vấn tóc mai
Vốn dòng công chúa Thiên thai i i i a i i
Giáng sinh hạ giới quản cai thượng ngàn
Quản cai các lũng các lang i i i a
Sơn tinh cầm thú hổ lang khấn đầu
Khắp hòa tam thập lục ngàn châu i i i a
Chín từng khe suối một bầu tiêu dao
Rong chơi ngàn quế ngàn đào i i i
Khi ra thác cái lúc vào thác con
Chim kêu vượn hót véo von i i i
Chớp bể đôi đoạn mưa nguồn từng cơn
Khi nương gió lúc thác gièm i i i
Khi bẻ cành quế khi vin cành hồng
Vui chơi nước nhược non hồng i i i
Phố Cát Đại Đồng sông Cả sông Thao
Lân rờn vượn múa thấp cao i i i
Ngàn mây thấp thoáng trăng sao lững lờ
Nón buồn vai quảy lẵng hoa i i i
Đền khi phủ nọ vào ra chơi bời
Khi thanh vắng lúc lại êm trời
Ngồi trên đỉnh núi ghẹo người Hằng nga
Tang tình thôi múa lại ca i i i
Bẻ bai giọng Xá ê a giọng Mường
Tiếng Kinh tiếng Mán tỏ tường
Lục châu quan hỏa líu lường líu lo
Rong chơi bát cảnh ngũ hồ i i i
Đua chèo bắt lái hồ dô lại về
Khi chơi ngàn mái ngàn me i i i
Ngàn giang ngàn nứa trúc tre ngàn vầu
Đôi cô Thổ Mán theo hầu i i i
Cô xe chỉ thắm cô xâu hạt vàng
Sơn lâm dọn quán bán hàng i i i
Non xanh đủng đỉnh tuyết sơn reo hò
Khăn xanh áo lục nhởn nhơ i i i
Khi vào ba dội lúc vô đường đèo
Môi son má phấn mỹ miều
Miệng cười hoa nở mọi chiều mọi nơi
Đèn trăng quạt gió ngàn mây
Bóng thông che tán bóng mai tựa hình
Đi suốt lúc lại về ghềnh
Đua chèo tiếng phách tiếng sênh reo hò
Chè tàu ba chén tính ưa
Thanh bông hoa quả ngự thừa lại ban
Yêu ai tài lộc chầu ban
Ghét ai chầu quở khôn ngoan được nào
Xem trang sự tích tân la
Vậy nên phúc đẳng hà sa vô cùng
Đệ tử dốc một lòng thành kính
Dâng bản văn trình chầu ngự giáng lâm
Mời chầu giáng phúc từ trung
Khuông phủ đệ tử tăng long thọ trường
Bản văn 2
Chúa tiên loan giá phượng đình
Hộ phù luyện phép cứu sinh cho đời
Đấng anh linh nơi nơi ngưỡng phục
Chúa ban hành ngũ phúc cho dân
Tối tuần tối tú anh linh
Chúa thường giáng ngự trăng thanh bốn bề
Cảnh non xanh đi về hoa đón
Núi trập trùng vời vợi ngôi cao
Đông Cuông Tuần Quán ra vào
Lắng nghe suối chảy thấp cao đổ nguồn
Dạo bốn phương qua đền Trái Hút
Qua Bảo Hà thánh thót nhạc rung
Phố Lu dạo cảnh công đồng
Lào Cai ,Phố Mới ,Đầm Hồng dạo chơi
Mẫu Đông Cuông soi đời vời vợi
Tấc lòng thành vạn tội Mẫu Thương
Lòng thành thắp một tuần hương
Có Chầu Tuần Quán Đông Cuông giáng thế
Lầu gác khuê áo đào ngắn vạt
Vẻ long lanh kiềng bạc trâm cài
Anh linh dậy bốn phương trời
Có Chầu Tuần Quán giáng nơi điện tiền
Chầu về lai giáng bản đền
Khuông phù đệ tử thiên niên thọ trường.
Địa điểm thờ tự
Đền Chầu Đệ Nhị nổi tiếng bốn phương chính là đền Đông Cuông, tọa lạc tại thôn Bến Đền, xã Đông Cuông, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.
Tham khảo
- Đạo Mẫu: https://daomau.fandom.com/vi/wiki/
- Hình ảnh đại diện: Tranh vẽ Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn, thuộc dự án Divine Portraits – Thánh Nhan. Hoạ sĩ Camelia Pham
- https://chonthieng.com/nhan-vat/chau-de-nhi-thuong-ngan-thap-nhi-vi-chau-ba/
No Comment! Be the first one.