Theo bản Ngọc phả “Lý triều quốc mẫu” do Nguyễn Bính soạn năm 1574 thì xưa kia ở huyện Đông Ngàn, đạo Kinh Bắc có người họ Phạm tên Long, vợ là Đặng Thị Quang. Hai ông bà sinh được một người con gái đặt tên là Phạm Thị Tiên. Năm 22 tuổi, nàng đến ở chùa Linh ứng trong ba năm, ngày đêm tụng kinh niệm Phật. Vào một đêm nằm mơ thấy một vị đại thần đùa vui với mình, từ đó bà mang thai, đến năm Giáp Tuất (974) sinh được một người con trai. Khi con chín tuổi, hai mẹ con về Cổ Pháp, trú ở nhà Lý Khánh Văn. Lý Khánh Văn thấy diện mạo đứa trẻ khác lạ, liền sai người nhà nuôi dưỡng, đặt tên là Công Uẩn và cho đi học ở chùa ứng Tâm, trang Cổ Pháp.
Gửi con rồi, đến một ngày kia, bà họ Phạm đi qua làng Mạnh Tân (xã Thụy Lâm, huyện Đông Anh) thấy nơi đây có ngôi chùa bị nước lụt làm đổ nát, bà cùng dân thôn dốc lòng tu sửa, tạc tượng, đúc chuông. Hôm khánh thành, trước đông đảo tăng ni phật tử, bà xuất hiện, dáng nghiêm nghị, một tay cầm hoa sen, một tay cầm án chú, bước lên đàn cao ngồi cùng các sư đọc kinh cầu phúc. Khi đó thấy một đám mây giống như dải lụa đỏ lơ lửng trên đỉnh đàn. Bỗng trời đất trở nên tối tăm, bà cưỡi mây bay về trời. Hôm ấy là ngày 10 tháng Giêng.
Sau khi xảy ra chuyện lạ, địa phương báo lên triều đình (ở Hoa Lư) vua sai quan về làm lễ và cho dân Mạnh Tân làm dân “hộ nhi” lập đền thờ bà.
Đền Mạnh Tân xưa khá nguy nga đồ sộ. Đền cách bờ sông Cà Lồ độ 50 mét và ở ngay bên đường giao thông quan trọng từ Yên Phong đi đến vùng Phù Lỗ, tiếp cận quốc lộ 3.
Chính do nằm ở vùng có chiến sự ác liệt, năm 1952 quân Pháp cùng lính đồn Phù Lỗ kéo đến phá sạch ngôi đền, cụ từ chỉ kịp vác hòm sắc, long ngai, bài vị Thánh mẫu đem cất giấu. Đến năm 2000, trên khuôn viên đền còn nỗi rõ dấu nền điện 3 gian, nền nhà bái đường 3 gian.
Ở Mạnh Tân còn có ngôi đình thờ Đương Giang, người cùng Đinh Tiên Hoàng dẹp 12 sứ quân và thờ bà Phạm Thị Tiên. Theo PGS – TS Trần Bá Chí, trong đình còn một tấm bia “Cấu tác tân đình tạo lập thạch bi” tạo vào năm Thành Thái thứ 6 (năm 1894), bốn mặt khắc chữ Hán.
Tại gian chính của đình treo một câu đối khảm trai. Các cụ ở làng cho biết, câu đối này vốn thờ ở đền cũ đã bị phá, nay nhớ lại, khắc vào gỗ khảm trai thờ ở đình:
“Miếu vũ uy nghiêm, bát đại Lý triều quang tự thử.
Âm phù linh dị, thiên niên Việt quốc ngưỡng vu tư”
Vế một của câu đối cho ta biết bà được thờ ở đền Mạnh Tân từ lâu chứ không phải chỉ thờ ở đình; vế hai nói dóng họ Lý sáng chói truyền qua 8 đời vua cũng khởi đầu từ bà Phạm Thị.
Hai gian bên của đình, mỗi gian treo trên xà một cuốn thư sơn son thếp vàng, diện tích khoảng 2,5 x1,6 mé. Lòng mỗi cuốn thư khắc một bài thơ tứ tuyệt bằng chữ Hán với nội dung tôn thờ bà do Hội Nghĩa Kỳ cung tiến năm Quý Dậu (1933) thời Bảo Đại.
Đình Mạnh Tân còn giữ được long ngai, bài vị, bản Ngọc phả nói về bà Phạm Thị và hai đạo sắc; một đạo đời Thành Thái (1905), một đạo đời vua Khải Định (1924). Các đạo sắc đều ghi: “Lý triều quốc mẫu Tiên phi thái hoàng thái hậu chi thần”.
Ghi nhớ công ơn người phụ nữ đã sinh ra vị vua khai sáng triều Lý, hằng năm nhân dân Mạnh Tân tổ chức lễ hội mừng ngày sinh, ngày hoá của bà.
Ngày 10 tháng giêng, ngày hoá của Lý triều quốc mẫu, tại ngôi chùa Phúc Lâm, nhân dân tổ chức lập đàn Bồng Sơn để cúng tế và dâng hương diễn lại tích bà Lý triều quốc mẫu mừng hội khánh thành chùa Phúc Lâm xưa kia. Trong ngày này, dân làng cúng toàn bộ bằng cỗ chay, sư sãi các nơi về dự rất đông.
Ngày rằm tháng ba dân làng mở tiệc mừng ngày sinh của bà. Lễ hội tổ chức trong ba ngày tại khu đình chùa của thôn. Cùng với tế lễ, tại đây còn diễn ra nhiều trò chơi như đấu vật, chọi gà, chơi đu, hát quan họ, đánh cờ.
Theo Hà Nội Ngàn Năm
No Comment! Be the first one.